انجمن مهندسی شیمی بیرجند

بزرگترين توليدكننده روغن پايه گروه III


نويسنده: مهندس سعيد صالحي

در كشورهاي توسعه يافته جهان از جمله آمريكا، اروپا، ژاپن و استراليا كاربرد روغن هاي پايه گروه III - كه داراي شاخص گرانروي بسيار بالا (VHVI=very high viscosity index) هستند- رشد بالايي داشته است. با توجه به درخواست بازار براي اينگونه روانكارها، به نظر مي رسد كه مصرف آنها در ساير كشورها نيز در حال افزايش است.
دوسوم اين روانكارها در گوشه اي از جهان كه وسعت آن كمتر از50 كيلومتر مربع است در شهرهاي سئول و اسلان در كره جنوبي توليد مي شود. شركت هاي S-K و S-Oil توليد كننده اين قبيل محصولات روانكار بوده و توليدات خود را با قيمتي عرضه مي كنند كه براي ساير توليد كنندگان به ويژه واحدهاي بلندينگ، وارد شدن به بازار آنها مقرون به صرفه نيست و ترجيح مي دهند روغن پايه مورد نياز خود را از اين مراكز تامين كنند. LG-Caltex شركت ديگريست كه در كنار دو شركت و به صورت ادغام شده با آنها همكاري مي كند. در ابتداي سال1993، شركت S-K با هزينه اي حدود100 ميليون دلار پروژه خود را شروع و دو سال بعد آن را به پايان رسانيد. ميزان توليد اين شركت در ابتدا،3 هزار و500 بشكه در روز بود كه اين عدد به10 هزار بشكه در روز افزايش يافت. در سال1995 شركت S-Oil نيز طرح توسعه خود را به اجرا درآورد و توانست توليد گروه II روغن هاي پايه خود را به گروه III با ظرفيت روزانه16 هزار بشكه در روز تبديل كند و عنوان دومين توليد كننده جهان را به خود اختصاص دهد. ظرفيت كامل اين شركت24 هزار بشكه در روز است. شركت S-K نيز در سال هاي بعد با اجراي طرح توسعه خود، ظرفيت توليدي را به17 هزار بشكه در روز افزايش داد. در مجموع، اين دو شركت72 درصد توليد روغن هاي پايه گروه III در جهان را به خود اختصاص داده اند.
سئوال مهم اين است كه چرا اين شركت ها با توجه به وجود و فعاليت شركت هاي بسيار بزرگ توليد كننده روانكار در جهان وارد چنين بازاري شده اند.
جواب اين سئوال را مي توان چنين پاسخ داد كه در كره جنوبي قيمت زمين بسيار گران است. با توجه به اين شرايط در اين كشور به جاي احداث چندين پالايشگاه كوچك تصفيه نفت خام، دو شركت توليد كننده بزرگ ايجاد شده است كه نه تنها نياز داخلي را تامين مي كنند بلكه به عنوان توليدكنندگان اصلي روغن هاي پايه در جهان به حساب مي آيند. پالايشگاه تصفيه نفت خام شركت S-K با ظرفيت840 هزار و S-Oil با ظرفيت570 هزار بشكه در روز داراي بزرگترين سيستم هايدروكراكر هستند كه در مجموع تامين كننده نياز اوليه توليد روغن هاي پايه گروه III معادل120 هزار بشكه در روز در جهان است. همچنين اين دو شركت توانسته اندمحصولات خود را در مجموع ادغام كرده و در نهايت قيمت كمتري نسبت به ساير رقبا ارائه دهند. شركت هاي آمريكايي و كانادايي كه خود توليد كننده عمده روانكارها هستند كمتر مايل به توليد روغن هاي پايه گروه III بوده اند چرا كه اين امر باعث افت بازدهي توليدشان شده و بيشتر تمايل دارند روغن پايه هاي گروه هاي كمتر مانند گروه II و حتي گروه I را توليد كنند.
در سال1995 در شروع توليدات شركت S-K ، قيمت عرضه شده1000 دلار/ متريك تن بود. آنها برنامه ريزي كرده بودند كه تا مدتي قيمت را در حدود1000 تا900 دلار/تن نگه داشته و در صورت امكان آن را به700 تا600 دلار كاهش دهند. در همين زمان شركت S-Oil نيز وارد بازار شد و با شركت Cononco Philips موافقت نامه اي به منظور عرضه محصولات خود به آمريكاي شمالي منعقد كرد. آنها قيمت خود را در حدود20 سنت/ گالن كمتر از شركت S-K تعيين و توليدات خود را به اروپا و ژاپن صادر كردند.

قيمت جهاني روغن هاي پايه گروه III با آمدن توليد كنندگان كره جنوبي به بازار كاهش يافت و در شروع سال2004 علي رغم افزايش قيمت نفت خام كه قيمت تمام شده اين محصولات را افزايش داد، فروش آنها را در بازار آمريكا در حدود700 دلار/تن بود و اين مقدار در حدود300 دلار كمتر از سال1995 است. تحليل گران اعتقاد دارند كه اين دو شركت در بازار آمريكا بسيار تاثيرگذارند و بزرگترين وارد كننده روغن هاي پايه گروه III به اين كشور هستند. آنها هم چنين بزرگترين صادر كننده محصولات خود به ژاپن بوده و بازارهاي كوچكترِ چين و استراليا را نيز در اختيار دارند.
توليد روغن هاي پايه گروه III در اروپا از اوايل سال1970 شروع شد و تا سال1980 شش سازنده داشته است. آنها توانستند با استفاده از روغن هاي پايه اين گروه و تدوين فرمول هاي جديد، محصولات مختلفي را با كيفيت ممتاز شامل روغن هاي موتوري و صنعتي به بازار (قبل از ورود كره جنوبي) عرضه كنند. شركت هاي توليد كننده اين گروه در اروپا بسيار كوچكتر از رقيب خود بوده و اعتقاد دارند كه كره جنوبي با ارائه محصولات خود باعث كاهش قيمت ها شده است.
تقاضاي آمريكا و ساير مصرف كنندگان براي اين گروه محصولات در ماههاي اخير افزايش يافته و كره جنوبي توانسته تمام توليدات خود را به فروش رساند. شركت S-K با در نظر گرفتن اين موضوع، بررسي هاي خود را به منظور ساختن سومين واحد در يكي از كشورهاي آسيايي شروع كرده و به نظر مي رسد هدف آنها گسترش و عرضه اين محصولات به كشورهاي در حال توسعه است.