انجمن مهندسی شیمی بیرجند

فناوري هاي نوين تحولات بزرگي در توليد محصولات با كاركردهاي مورد نياز بشر امروز به وجود آورده است. كشورهاي مختلف جهان براي رسيدن به توانايي به كارگيري اين فناوري ها سرمايه و نيروي انساني خويش را بسيج كرده اند تا ازكاروان توسعه اقتصادي عقب نمانند. مقاله حاضر نگاهي دارد به رويكردهاي چين به بيوتكنولوژي به عنوان يكي از فناوري هاي نوين

عبدالله الله وردي: تاريخچه استفاده از فناوري زيستي در چين سابقه اي 3 هزار ساله دارد، طي قرن گذشته فناوري زيستي در چين به منظور فراهم آوردن امكانات براي توليد محصولاتي نظير غلات، گياهان و عصاره هاي گياهي براي موارد پزشكي، سركه (كه سابقه 2 هزار ساله دارد) و واكسن عليه آبله انساني استفاده مي شد. از سال 1980 جمهوري خلق چين به تدريج به نظام جهاني حق مالكيت معنوي پيوست و در سال 1980 يكي از اعضاي سازمان جهاني حق مالكيت معنوي شد. از سال 1984، چين قانون حق امتياز اختراع را به كار برده است كه اين حق امتياز انحصاري باعث رونق يافتن صنايع ازجمله بيوتكنولوژي در چين شده است.

از سال 1981 ميلادي، با توجه به سياست هاي جديد اقتصادي، دولت سالانه حدود 30 درصد از بودجه فرهنگستان علوم چين را صرف پژوهش هاي كاربردي در زمينه هاي فناوري هاي پيشرفته كرده است. در سال 1983 براي هماهنگي و جهت دادن به توسعه فرايندهاي بيولوژيك، مركز ملي توسعه بيوتكنولوژي چين زير نظر فرهنگستان علوم تاسيس گرديد. اين مركز زير نظر كميته اي هدايتگر بود كه اين كميته متشكل از دانشمندان مجرب براي طراحي برنامه و تخصيص سرمايه به طراح ها بودند. اين مركز بودجه اي به ميزان 200 ميليون دلار طي 5 سال به 100 پروژه اختصاص داد كه در ميان اين پروژه ها، پروژه توسعه داروهاي جديد و درمانگرهاي ژنتيكي نيز به چشم مي خورد.
دولت از طريق كميسيون برنامه ريزي مبلغ 868 ميليون دلار جهت وارد نمودن دستگاه ها و مواد مصرفي هزينه نمود. اين كار باعث گرديد تا در سال 1992 بيش از 200 آزمايشگاه پژوهشي و 50 دانشگاه چيني در پژوهش هاي بيوتكنولوژي اين كشور شركت نمايند كه حدودا 50 هزار دانشمند در اين پروژه ها مشغول به فعاليت شدند و هزينه هاي تحقيق و توسعه جهت توليد محصولات بيوتكنولوژي از طرف دولت، صنعت، بانك جهاني و بخش خصوصي تامين مي شود. صنايع بيوتكنولوژي چين در سه بخش عمده فعاليت مي كنند: بيوتكنولوژي دارويي، بيوتكنولوژي غذايي _ كشاورزي و ساخت حسگر ها و آنزيم هاي تحقيقاتي _ صنعتي براساس فرايندهاي بيولوژيكي. بيوتكنولوژي دارويي را موسسه داروشناسي فرهنگستان علوم پزشكي چين واقع در شهر پكن هدايت و رهبري مي كند. اين موسسه 3430 نفر را استخدام كرده و در 54 انستيتو تحقيقاتي _ توليدي از آنها به منظور تحقيق روي پروژه هايي نظير بيان آنتي ژن هاي هپاتيت B و كشت سلول هاي پستانداران استفاده مي كند.

از محصولات دارويي كه بر مبناي بيوتكنولوژي توليد مي شود، مي توان آنتي بيوتيك هايي نظير پني سيلين ها، سفالوسپورين ها، استرپتومايسين ها،ويتامين ها، پروتئين ها، پروتئين هاي نوتركيب (كه مصارف پزشكي داشته نظيرا ينترفرون-انترلوكين، CSF ، TNF) و كيت هاي تشخيص برمبناي ELISA، PCR را نام برد كه به علت كاهش هزينه ها و كسب بازارهاي منطقه، درآمد بسيار زيادي را به خود جلب نموده است.
بيوتكنولوژي غذايي و كشاورزي را موسسه پژوهش هاي صنعتي مواد غذايي چين كه در سال 1984 تاسيس شد، هدايت مي كند. اين موسسه بر توليد مواد غذايي حاصل از تخمير و استفاده از بيوتكنولوژي در جهت توليد واريته هاي گياهي بهتر، نظارت مي نمايند. به عنوان مثال يونگ YONG، صاحب نظر بيوتكنولوژي و بنيانگذار موسسه پژوهش هاي صنعتي مواد غذايي چين عنوان كرده است، در سه سال گذشته در چين 213 گياه تراريخته نظير برنج، توتون، گندم، ذرت و پنبه توليد شده كه داراي 38 ژن مقاومت به بيماري، 26 ژن مقاومت به آفات و 79 ژن برتر عملكردي مي باشد.

جدول زير تعداد بذرهاي اصلاح ژنتيكي شده را در برنامه ۱۰ ساله در كشور چين نشان مي دهد:

سومين بخش بيوتكنولوژي در چين ساخت بيوحسگر ها و آنزيم هاي تحقيقاتي و صنعتي براساس فرايندهاي بيوتكنولوژي است. موسسه زيست _ شيمي شانگهاي كه در سال 1958 تاسيس شد و زيرمجموعه فرهنگستان علوم چين است، براين بخش از بيوتكنولوژي نظارت دارد. آمارها مويد اين مطلب است كه توليد و فروش محصولات آنزيمي و ... باعث سودآوري شديد صنايع بيوتكنولوژي شده است. به عنوان مثال چهل كارخانه كه از اين موسسه زيست شناسي حمايت علمي و مالي دريافت داشته اند، توانسته اند بيش از 60 نوع آنزيم را به ميزان 20 هزار تن در سال توليد كنند كه اين امر باعث در دست گرفتن بازار توسط چين و كاهش عمده قيمت ها در اين زمينه شده است.
هدف اصلي موسسه زيست شيمي شانگهاي انجام پژوهش هاي بنيادي و كاربردي مي باشد. از مزاياي اين آزمايشگاه ارتباط آسان پژوهشگران با موسسات خارج از كشور، به خصوص آمريكاست، به طوريكه در سال 1992 حدود 40 نفر از 82 پژوهشگر اين موسسه در آمريكا آموزش ديده بودند. يونگ به اهميت همكاري مشترك با شركت هاي خارجي به خوبي واقف است به طوري كه امكان همكاري مشترك سه شركت Sino، Shanghai Promega، Beijing را فراهم كرده است. او معتقد است ايجاد همكاري مشترك با شركت هاي خارجي به خصوص شركت هاي آمريكايي و اروپايي باعث انتقال تكنولوژي و تجربيات آنها به داخل چين مي شود. حال اين سئوال مطرح مي شود كه چرا توليد محصولات بيوتكنولوژي در چين حائز اهميت است؟

جواب اين سئوال به مسايل اقتصادي از جمله وجود مواد خام، نيروي انساني در دسترس و در نتيجه ارزان تمام شدن توليد محصول در چين برمي گردد. حال توليد محصولات بيوتكنولوژي در چين و عرضه آن دركشورهاي منطقه مي تواند جايگزين بازارهاي كشورهاي غربي شود. به عبارت ديگر، مردم به جاي استفاده از محصولات غربي از محصولات داخلي خودشان استفاده مي كنند و گسترش صنايع بيوتكنولوژي منجر به توسعه علم و توسعه تكنولوژي هاي جديد مي شود. يونگ همچنين عقيده دارد توسعه يك صنعت فقط و الزاما با سرمايه گذاري در آن صنعت حاصل نمي شود؛ به عبارت ديگر، لازمه پيشرفت علم جديد نظر بيوتكنولوژي مستلزم تحقيقات پايه اي و بنيادي در دانشگاه ها و مراكز تحقيقاتي است.

» منبع : سايت همشهري

1- پيشگفتار
   تاكنون در دنيا در صنايع پليمري تحقيقات بسيار زيادي انجام شده است. از جمله آنها تحقيقات در زمينه فناوري نانو در صنعت لاستيك است. موارد استفاده از فناوري نانو اعم از نانوفيلرها و نانوكامپوزيت است كه به لاستيكها خواص ويژه اي مي دهد.
بازار نانوكامپوزيت در 2005 به ميزان 200 بيليون يورو و در سال 2015 بر اساس آمارBSF به ميزان 1200 بيليون يورو پيش بيني شده است. در سال 2002 كشوري مثل ژاپن 1500 ميليون يورو در تحقيقات در زمينه فناوري نانو صرف كرده است. تحقيقات در زمينه فناوري نانو را بدون شك نمي توانيم رها كنيم. اكثر كشورهاي دنيا تحقيقات و فعاليت در زمينه نانو را شروع كرده است، به عنوان مثال كشور هند توليد نانوكامپوزيت SBR را شروع كرده است.
همچنين صنايع خودرو در دنيا به سمت استفاده از نانو) PP نانوپلي پروپيلن( سوق پيدا كرده است و علت اصلي آن خواص مناسب از جمله سبكي، مقاومت حرارتي و مقاومت ضربه اينگونه مواد است. بنابراين رسيدن به خواص مطلوب ضرورت توجه به آن را بيش از هرچيز ديگر براي ما نمايان مي سازد.
 
2- مقدمه (کاربردهاي فناوري نانو در صنعت لاستيک):
با توجه به تحقيقات به عمل آمده چهار ماده نانومتري هستند كه كاربرد فراواني در صنعت لاستيك سازي پيدا كرده اند. چهار ماده موردنظر عبارتنداز : اكسيدروي نانومتري(NanoZnO)، نانوكربنات كلسيم، الماس نانومتري، ذرات نانومتري خاك رس.
با اضافه كردن اين مواد به تركيبات لاستيك، به دليل پيوندهايي كه در مقياس اتمي بين اين مواد و تركيبات لاستيك صورت مي گيرد، علاوه بر اين كه خواص فيزيكي آنها بهبود مي يابد، مي توان به افزايش مقاومت سايش، افزايش استحكام، بهبود خاصيت مكانيكي، افزايش حد پارگي و حد شكستگي اشاره كرد.در زيبايي ظاهري لاستيك نيز تاثير گذاشته و باعث لطافت، همواري، صافي و ظرافت شكل ظاهري لاستيك مي گردد. همه اينها به نوبه خود باعث مي شود كه محصولات نهايي، مرغوبتر، با كيفيت بالا، زيبايي و در نهايت بازارپسند باشند و توانايي رقابت در بازارهاي داخلي و جهاني را داشته باشند.
 
3- كاربرد اكسيدروي نانومتري (NanoZnO)  درلاستيك:
اكسيدروي نانومتري مادهاي غيرآلي و فعال است كه كاربرد گسترده اي در صنعت لاستيك سازي دارد.كوچكي كريستالها و خاصيت غيرچسبندگي آنها باعث شده كه اكسيدروي نانومتري به صورت پودرهاي زردرنگ كروي و متخلخل باشد.
از خصوصيات استفاده از اين تكنولوژي در صنعت لاستيك، مي توان به پايين آمدن هزينه ها، بازدهي بالا، ولكانيزاسيون(Volcanization) خيلي سريع و هوشمند و دامنه دمايي گسترده اشاره كرد.
اثرات سطحي و فعاليت بالاي اكسيدروي نانومتري ناشي از اندازة بسيار كوچك، سطح موثر خيلي زياد وكشساني خوب آن است.
استفاده از اكسيد روي نانومتري در لاستيك باعث بهبود خواص آن ميشود از جمله ميتوان به زيبايي و ظرافت بخشيدن به آن، صافي و همواري شكل ظاهري، افزايش استحكام مكانيكي لاستيك، افزايش مقاومت سايشي (خاصيت ضد اصطكاكي و سايش)، پايداري دمايي بالا، طول عمر زياد و همچنين افزايش حد پارگي تركيبات لاستيك اشاره كرد كه همگي اينها بصورت تجربي ثابت شده است.
براساس نتايج بدست آمده ميتوان نتيجه گرفت بهبود يافتن خواص فيزيكي لاستيك در اثر اضافه شدن ZnO ناشي از پيوند ساختار نانومتري اكسيد روي با مولكولهاي لاستيك است كه در مقياس اتمي صورت مي گيرد.
اكسيد روي نانومتري در مقايسه با اكسيد روي معمولي داراي اندازة بسيار كوچك ولي در عوض داراي سطح موثر بسيار زيادي مي باشد. از لحاظ شيميايي بسيار فعال و همچنين به دليل اينكه پيوندهاي بين اكسيدروي نانومتري و لاستيك در مقياس مولكولي انجام مي گيرد، استفاده از اكسيدروي نانومتري خواص فيزيكي و خواص مكانيكي از قبيل حد پارگي، مقاومت سايشي و ... تركيبات لاستيك را بهبود مي بخشد.
 
4- كاربرد نانوكربنات كلسيم در لاستيك:
نانوكربنات كلسيم به طور گسترده اي در صنايع لاسيتك به كار مي رود، زيرا اثرات خيلي خوبي نسبت به كربنات معمولي بر روي خواص و كيفيت لاستيك دارد.
استفاده از نانوكربنات كلسيم در صنايع لاستيك باعث بهبود كيفيت و خواص تركيبات لاستيك مي شود. از جمله مزاياي استفاده از نانوكربنات كلسيم مي توان به توانايي توليد در مقياس زياد، افزايش استحكام لاستيك، بهبود بخشيدن خواص مكانيكي  )افزايش استحكام مكانيكي) و انعطاف پذير شدن تركيبات لاستيك اشاره كرد. همچنين علاوه بر بهبود خواص فيزيكي، تركيبات لاستيك در شكل ظاهري آنها نيز تاثير مي گذارد و به آنها زيبايي و ظرافت مي بخشد كه اين خود در مرغوبيت كالا و بازارپسند بودن آن تاثير بسزايي دارد.
نانوكربنات كلسيم سبك بيشتر در پلاستيك و پوشش دهي لاستيك به كار ميرود.
براي به دست آوردن مزاياي ذكر شده، نانوكربنات كلسيم به لاستيكهاي طبيعي و مصنوعي از قبيلNP، EPDM ،SBS ،BR ،SBR اضافه مي گردد. نتايج به دست آمده نشان مي دهد كه استحكام لاستيك بسيار بالا مي رود.
استحكام بخشي نانوكربنات كلسيم برخواسته از پيچيدگي فيزيكي ناشي از پيوستگي در پليمرهاي آن و واكنشهاي شيميايي ناشي از سطح تعميم يافته آن است.
نانوكربنات كلسيم سختي لاستيك و حد گسيختگي پليمرهاي لاستيك را افزايش داده و حداكثر تواني كه لاستيك مي تواند تحمل كند تا پاره شود را بهبود مي بخشد. همچنين مقاومت لاستيك را در برابر سايش افزايش مي دهد.
به كار بردن نانوكربنات كلسيم هزينه ها را پايين مي آورد و سود زيادي را به همراه دارد و همچنين باعث به روز شدن تكنولوژي و توانائي رقابت در عرصه جهاني مي گردد.
به طور كلي نانوكربنات كلسيم در موارد زيادي به طور كلي يا جرئي به تركيبات لاستيك جهت افزايش استحكام آنها افزوده مي شود.
 
5- كاربرد ساختارهاي نانومتري الماس در لاستيك:
الماس نانومتري به طور گسترده اي در كامپوزيت ها و از جمله لاستيك در مواد ضد اصطكاك، مواد ليزكننده به كار مي رود. اين ساختارهاي نانومتري الماس از روش احتراق توليد مي شوند كه داراي خواص برجسته اي هستند از جمله مي توان به موارد زير اشاره كرد:
1) ساختار كريستالي( بلوري)
2) سطح شيميايي كاملا ناپايدار
3) شكل كاملا كروي
4) ساختمان شيميايي بسيار محكم
5) فعاليت جذب سطحي بسيار بالا
در روسيه، الماس نانومتري با درصدهاي مختلف به لاستيك طبيعي ، Poly Soprene Rubber و FluorineRubber براي ساخت لاستيك هايي كه در صنعت كاربرد دارند از قبيل كاربرد در تاير اتومبيل، لوله هاي انتقال آب و ... مورد استفاده قرار مي گيرد. نتايج به دست آمده نشان مي دهد كه با اضافه كردن ساختارهاي نانومتري الماس به لاستيك ها خواص آنها به شكل قابل توجهي بهبود مي يابد از جمله مي توان به :
1) 4 الي 5 برابر شدن خاصيت انعطاف پذيري لاستيك
2)  افزيش 2 الي 5/2 برابري درجه استحكام
3) افزايش حد شكستگي تا حدود 2 Kg/cm700-620
4) 3 برابر شدن قدرت بريده شدن آنها
و همچنين به اندازة خيلي زيادي خاصيت ضدپارگي آنها در دماي بالا و پايين بهبود مي يابد.
 
6- كاربرد ذرات نانومتري خاك رس در لاستيك:
يكي از مواد نانومتري كه كاربردهاي تجاري گسترده اي در صنعت لاستيك پيدا كرده است و اكنون شركت هاي بزرگ لاستيك سازي بطور گسترده اي از آن در محصولات خود استفاده مي كنند، ذرات نانومتري خاك رس است كه با افزودن آن به لاستيك خواص آن بطور قابل ملاحظه اي بهبود پيدا مي كند كه از جمله مي توان به موارد زير اشاره كرد :
1) افزايش مقاومت لاستيك در برابر سايش
2) افزايش استحكام مكانيكي
3) افزايش مقاومت گرمايي
4) كاهش قابليت اشتعال
5) بهبود بخشيدن اعوجاج گرمايي
 
7- ايده هاي مطرح شده:
1-7) افزايش دماي اشتعال لاستيك : تهيه نانوكامپوزيت الاستومرها از جملهSBR مقاوم، به عنوان مواد پايه در لاستيك سبب بهبود برخي خواص از جمله افزايش دماي اشتعال و استحكام مكانيكي بالامي شود و دليل اصلي آن حذف مقدار زيادي از دوده است.
2-7) كاهش وزن لاستيك : تهيه و بهينه سازي نانوكامپوزيت الاستومرها با وزن كم از طريق جايگزين كردن اين مواد با دوده در لاستيك، امكان حذف درصد قابل توجهي دوده توسط درصد بسيار كم از نانوفيلر وجود دارد. بطوريكه افزودن حدود 3 تا 5 درصد نانوفيلر مي تواند استحكام مكانيكي معادل 40 تا 45 درصد دوده را ايجاد كند. بنابراين با افزودن 3 تا 5 درصد نانوفيلر به لاستيك، وزن آن به مقدار قابل توجهي كاهش مي يابد.
3-7) افزايش مقاومت در مقابل نفوذپذيري گاز : نانوكامپوزيت الاستومرها بويژه EPDM بدليل دارا بودن ضريب عبوردهي كم نسبت به گازها بويژه هوا مي توانند در پوشش داخلي تاير و تيوب ها مورد استفاده قرار مي گيرد. زيرا يكي از ويژگيهاي نانوكامپوزيت EPDM مقاومت بسيار بالاي آن در برابر نفوذ و عبور گازها مي باشد. بنابراين اين نانوكامپوزيت ها مي تواند جايگزين مواد امروزي گردد. همچنين اين نانوكامپوزيت ها از جمله الاستومرهايي است كه مي تواند در آلياژهاي مختلف با ترموپلاستيكها كاربردهاي وسيعي را در صنعت خوردو داشته باشد.
4-7) قطعات لاستيكي خودرو : نانوكامپوزيت ترموپلاست الاستومرها مي تواند به عنوان يك ماده پرمصرف در صنايع ساخت و توليد قطعات خوردو بكار رود. از ويژگي هاي اين مواد، بالا بودن مدول بالا ، مقاومت حرارتي، پايداري ابعاد، وزن كم، مقاومت شعله مي باشد. لذا نانوكامپوزيت ترموپلاستيك الاستومرهاي پايهEPDM و PP مي توانند تحول چشمگيري را در ساخت قطعات خوردو ايجاد نمايد.
5-7) افزايش مقاومت سايشي لاستيك : استفاده از نانوسيليكا و نانواكسيدروي در تركيبات تاير سبب تحول عظيمي در صنعت لاستيك مي شود. بطوريكه با افزودن اين مواد به لاستيك علاوه بر خواصي ويژه اي كه اين مواد به لاستيك مي دهند، امكان افزايش مقاومت سايشي اين لاستيكها وجود دارد.
6-7)  نسبت وزن تاير به عمر آن : با افزودن ميزان مصرف يكي از نانوفيلرها مي توان مصرف دوده را پايين آورد. به عبارت ديگر اگر وزن تاير كم شود، عمر لاستيك افزايش مي يابد. بنابراين جهت بالا بردن عمرلاستيك كافي است با افزودن يك سري مواد نانومتري به لاستيك عمر آن را افزايش داد.
 
- شركتهايي كه در زمينه مواد نانومتري و صنعت لاستيك كار مي كنند:

» منبع:   گزارشي از طرح ايده پردازي کاربردي فناوري نانو
            مجري طرح : كميته نانوفناوري بسيج علمي دانشگاه صنعتي اميركبير
            به سفارش : كميته ترويج ستاد توسعه فناوري نانو

هدف اين مسابقه فراهم آوردن زمينه اي براي مشاركت دانشجويان مهندسي شيمي براي طراحي و ساخت ماشين كوچكي است كه با انجام يك واكنش شيميايي نيروي محركه آن تامين شود. مسابقات به صورت تيمي بين دانشجويان مهندسي شيمي برگزار مي شود و هر تيم حداقل 3 عضو و حداكثر 10 عضو دارد.

ابعاد ماشين ساخته شده توسط تيم ها نبايد از 32x20x12 cm تجاوز نمايد. به طوري كه ماشين ساخته شده داخل جعبه اي با همين ابعاد جاي گيرد. ماشين طراحي شده بايد قابليت حمل بار اضافي تا 500 سي سي آب در فاصله 30 متر را داشته باشد. ماشين بايد داراي مخزني با گنجايش 500 سي سي براي حمل آب باشد.

مسابقه در دو بخش پوستر (Poster competition) و عملكرد (Performance Competition) انجام مي گردد.

مسابقه در بخش پوستر:

در اين بخش بايد تمامي مشخصات ماشين ساخته شده كه شامل موارد زير مي‌باشد توسط تيم شركت كننده در غالب يك پوستر ارائه شودك

• توضيحات كامل واكنش شيميايي به عنوان منبع نيروي محركه ماشين

• خصوصيات منحصر به فردي كه در طراحي وجود دارد

• خصوصيات ايمني و شيت هاي نشان دهنده ايمني مواد شيميايي استفاده شده براي انجام واكنش (Material safety datasheet)

• ديدگاه هاي زيست محيطي بكاربرده شده

• وزن دقيق ماشين با متعلقات

طرح هايي كه 70% نمره بخش پوستر را كسب نمايند حق شركت در بخش عملكرد را خواهند داشت.

مسابقه بخش عملكرد:

• اين مسابقه در 2 دور با يك بازه زماني كوتاه  براي استراحت تيم ها برگزار خواهد شد و هر تيم حق 2 بار انجام مسابقه را خواهد داشت.

• در دور اول ترتيب شركت تيم ها با قرعه كشي مشخص مي‌شود.

• در داوري ميزان نسبت بار حمل شده به مسافت طي شده و همين‌طور قابليت كنترل پذيري ماشين در شروع مسابقه و پايان آن ركوردگيري خواهد شد.

• ترتيب مسابقه در دور دوم به اين صورت است كه تيمي كه در دور اول كمترين نسبت بار به فاصله را داشته باشد در دور دوم به عنوان تيم اول شروع كننده مي باشد.

• حداكثر زمان براي طي كردن 15 متر اول مسير 10 دقيقه خواهد بود.

• هدف از انجام اين مسابقه نمايش توانايي يك واكنش شيميايي است،بنابراين استفاده از ديگر منابع انرژي براي راندن ماشين ممنوع است.

• ماشين بايد خود كنترل باشد و نمي تواند از طريق كنترل از راه دور هدايت شود. مكانيزم هايي مثل هل دادن يا كوك كودن براي شروع حركت مجاز نخواهد بود و هيچ گونه سيستم ترمزي مكانيكي يا الكتريكي نبايد در ماشين وجود داشته باشد.

• هيچ گونه ابزار مكانيكي يا الكترونيكي براي خاتمه دادن به واكنش شيميايي مجاز نخواهد بود.

• مسئوليت انتقال ماشين و مواد شيميايي مورد نياز به محل مسابقه و رعايت موارد ايمني با شركت كننده است.

• كم هزينه بودن ماشين ساخته شده از مزاياي طرح محسوب مي شود.

» منبع: اطلاعيه اولين دوره مسابقات Chem_e_Car ايران

این تکنولوﮋی جدید توانایی آن را دارد که تاثیری اساسی بر کشورهای صنعتی در دهه های آینده بگذارد. در اینجا به برخی از نمونه های عملی در زمینه نانوتکنولوﮋی که بر اساس تحقیقات و مشاهدات بخش خصوصی به دست آمده است، اشاره می شود .

انتظار می رود که مقیاس نانومتر به یک مقیاس با کارایی بالا و ویژگیهای منحصربفرد ، طوری ساخته خواهند شد که روش شیمی سنتی ﭘاسخگوی این امر نمی تواند باشد .

• نانوتکنولوﮋی می تواند باعث گسترش فروش سالانه 300 میلیارد دلار برای صنعت نیمه هادیها و 900 میلیون دلار برای مدارهای مجتمع ، طی 10 تا 15 سال آینده شود .

• نانوتکنولوﮋی ، مراقبتهای بهداشتی ، طول عمر ، کیفیت و تواناییهای جسمی بشر را افزایش خواهد داد .

• تقریبا نیمی از محصولات دارویی در 10 تا 15 سال آینده متکی به نانوتکنولوﮋی خواهد بود که این امر ، خود 180 میلیارد دلار نقدینگی را به گردش درخواهد آورد .

• کاتالیستهای نانوساختاری در صنایع ﭘتروشیمی دارای کاربردهای فراوانی هستند که ﭘیش بینی شده است این دانش ، سالانه 100 میلیارد دلار را طی 10 تا 15 سال آینده تحت تاثیر قرار دهد .

• نانوتکنولوﮋی موجب توسعه محصولات کشاورزی برای یک جمعیت عظیم خواهد شد و راههای اقتصادی تری را برای تصویه و نمک زدایی آب و بهینه سازی راههای استفاده از منابع انرﮋیهای تجدید پذیر همچون انرﮋی خورشیدی اراﺌه نماید . بطور مثال استفاده از یک نوع انباره جریان گذرا با الکترودهای نانولوله کربنی که اخیرا آزمایش گردید ، نشان داد که این روش 10 بار کمتر از روش اسمز معکوس ، آب دریا را نمک زدایی می کند .

• انتظار می رود که نانوتکنولوﮋی نیاز بشر را به مواد کمیاب کمتر کرده و با کاستن آلاینده ها، محیط زیستی سالمتر را فراهم کند . برای مثال مطالعات نشان می دهد در طی 10 تا 15 سال آینده ، روشنایی حاصل از ﭘیشرفت نانوتکنولوﮋی ،مصرف جهانی انرﮋی را تا 10 درصد کاهش داده ، باعث صرفه جویی سالانه 100 میلیارد دلار و همچنین کاهش آلودگی هوا به میزان 200 میلیون تن کربن شود.

در چند سال گذشته بازار چند میلیارد دلاری بر ﭘایه نانوتکنولوﮋی گسترش یافته اند. برای مثال در ایالات متحده، IBM برای هد دیسکهای سخت، یک سری حسگرهای مغناطیسی را ابداع کرده است. Eastern Kodak و 3M تکنولوﮋی ساخت فیلمهای نازک نانو ساختاری را به وجود آورده اند . شرکت Mobil کاتالیستهای نانو ساختاری را برای دستگاههای شیمیایی تولید کرده است و شرکت Merck ، داروهای نانوذره ای را عرضه کرده است. تویوتا در ژاپن مواد ﭘلیمری تقویت شده نانوذره ای را برای خودروها و Samsung Electronics در کره ، در حال کار بر روی سطح صفحات نمایش توسط نانولوله های کربنی هستند . بشر درست در ابتدای مسیر قرار دارد و فقط چندین محصول تجاری از نانوساختارهای یک بعدی بهره می گیرند ( نانو ذرات، نانو لوله ها، نانو لایه و سوﭘر لاستیکها ). نظریات جدید و روشهای مقرون به صرفه تولید نانوساختارهای دو و سه بعدی از موضوعات مورد بررسی آینده می باشند.
 

» منبع: Physicsir.com

اتانول در عین حالی که دارای انرژي فراوان است، سمي نيست و ساده و ارزان از غلات تهيه مي‌شود. محققين دانشگاه سنت لوئیس كه پيش از اين در سال جاري يك پيل سوختي را که از آنزيم‌ها براي توليد الكتريسيته از اتانول استفاده مي‌كرد، ساخته‌بودند اخیرا نوع مبتنی برمیکروتراشه‌ از اين وسيله را ساخته‌اند. نکته مهم در ساخت یک پيل سوخت زيستي، ايجاد محيطی محافظت شده براي آنزيم‌هاي حساس است. محققين آند كربني یا الكترود مثبت پيل سوختي را با پلي‌متيلن سبز به عنوان الکتروكاتاليست پوشاندند، سپس يك غشاي نافیون دارای آنزيم‌هاي تثبیت‌شده الکل دهيدروژن از را اضافه كردند. در طي اين تحقيقات، پيل سوخت زيستي پتانسيل الكتريكي در حدود 34 صدم ولت و چگالي جريان حدود 53 ميكروآمپر در سانتي‌متر مربع را تولید کرد. در اين سيستم چندين پيل مي‌توانند به صورت يك آرايه و به عنوان يك مدار مجتمع در يك تراشه كامپيوتري قرار بگيرند. اين پیل سوخت زيستي، مي‌تواند نهايتاً به جاي باتري‌هاي قابل شارژ استفاده شود و به جاي اينكه مانند اين باتري‌ها از طريق اتصال به پريز برق شارژ شود، برای شارژ تنها به چند ميلي‌ليتر الكل نياز دارد. همچنين اين ميكروپيل سوختي مي‌تواند به عنوان منبع تغذيه براي حسگرها و ساخت آزمايشگاه‌ها بر روي يك تراشه مورد استفاده قرار بگيرد.
نمونه اوليه ساخته شده توسط محققين از يك كانال به طول سه‌سانتي‌متر و عرض 200 ميكرون كه بر روي يك تراشه پلاستيكي قرار دارد، تشكيل شده است. پايين كانال، به آندكربني پوشيده شده از غشايي از جنس كاتاليست الكتريكي منتهی مي‌شود. محققين اين پيل جديد را با اندازه‌گيري ميزان الكتريسیته توليد شده توسط يك ميكروليتر از اتانولي كه در طی هر دقيقه از كانال عبور مي‌كرد، آزمايش كردند. كاتاليست‌هاي آنزيمي اين پيل سوختي قابل تجدید می‌باشند در حالي كه بسياري از پيل‌هاي سوختي كه با فلزات واكنش‌هاي كاتاليزوري انجام مي‌‌دهند، گران و غير قابل تجديد هستند.
نتايج اين تحقیق قرار است در شماره‌ بعدي مجله Lab-on-a-Chip به چاپ برسد.

قبل از توضیح در مورد روش صحیح کاندیشن کردن مو لازم است در مورد این واژه به چند نکته اشاره شود:
     • لغت کاندیشنر (Conditioner) در مراجع فارسی زبان، « حالت دهنده» ترجمه شده.

     • واژه «نرم كننده» به جای حالت دهنده در بسیاری از موارد رایج شده و به غلط به عنوان مترادف لغت «کاندیشنر» استفاده می شود در حالي كه نرم كننده ها (Emoients) رده اي جداگانه در طبقه بندي گروه هاي 36 گانه INCI (سيستم بين المللي نام گذاري مواداوليه صنايع بهداشتي و آرايشي) دارند.

شامپو از موادی تشکیل شده که پس از آبکشی بار الکتریکی منفی روی مو به جای می گذارد. (اين مواد سورفكتانتهاي آنيوني نام دارند) که این امر باعث باز شدن پولکهای سطح خارجی مو موسوم به ((Cuticle)) می شود. باز شدن پولکهای مو باعث از دست رفتن رطوبت مو گرديده و همچنین به علت زبری و ناهمواری نور را خوب منعکس نمی کند بنابراين مو درخشندگي خود را از دست داده، کدر ومات به نظر می آید.
حالت دهنده از موادي تشكيل شده که در ساختار ملکولی آنها بار مثبت وجود دارد. (اين مواد سورفكتانتهاي كاتيوني نام دارند). خنثی شدن بار الکتریکی مو توسط حالت دهنده باعث تسطیح پولکهای مو و صاف شدن آنها و در نتیجه حالت پذیری، درخشش و سهولت شانه زدن در حالت خشك و مرطوب می شود .

فراورده هاي حالت دهنده دو دسته هستند:
Rinse out دسته اول که بعد از شامپو زدن استفاده می شوند و قبل از خشک کردن نیاز به آبکشی دارند. اصولا هرچه مو خشک تر باشد (منظور طبيعت مو است نه خيس يا تر بودن آن) نیاز بیشتری به حالت دهنده دارد. به طوری که برای موهای خیلی خشک و آسیب دیده از حالت دهنده های با نفوذ عمقی(Deep penetrating) استفاده می شود که به داخل کیوتیکال نفوذ می کند.
Leave on دسته دوم که نیاز به آبکشی ندارند. و می توانند تا دفعه بعد که شامپو زدن انجام می شود روی مو باقي بمانند.
فرق این دو حالت دهنده در این است که حالت دهندهای Rinse-out آبکشی می شوند و مقدار ناچیز ی از آن روی مو می ماند ولی حالت دهنده های Leave-on باید به طور کامل روی موها بماند.
دقت کنید تنها مقداراندکی(Trace) از حالت دهنده نوع اول باید روی مو باقي بماند. بنابراين در آبكشي اين فراورده زياده روي نكنيد.

روش صحیح استفاده از حالت دهنده
1- بدیهی است مرحله اول انتخاب فراورده حالت دهنده مناسب موی خودتان است.
2- بعد از شامپو کردن موی خود را به خوبی آبکشی کنید تا هیچ گونه اثري از شامپو لابه لاي موی شما باقی نمانده باشد.

3- موي خود را را با دست و یا حوله آبگيري کنید. چون مویی که خیلی خیس باشد قدرت جذب حالت دهنده بر روي آن کمتر است.
لازم به ذكر است میزان آب گيري از مو و اينكه اين كار با دست انجام شود يا حوله؟ باید مطابق دستورالعمل محصول صورت پذيرد. در صورتي كه از حوله استفاده مي كنيد بايد اين كار را با روش گذاشتن و برداشتن انجام دهيد.

4- مقداری حالت دهنده در کف دست خود ريخته و دستها را مالش دهید (درست همان کاری که برای شامپو می کردید) تا به خوبی درکف دست شما پخش گردد. سپس آن را به صورت یکنواخت روی همه تارهای موي خود پخش نمایید برای پخش کردن می توانید از شانه مناسب استفاده کنید.

5- بر خلاف شامپو حالت دهنده را نبايد بر روی پوست سر ماساژدهيد. فقط ساقه و نوک موي شما احتیاج به حالت دهنده نيازدارد.
6- به حالت دهنده زمان بدهید که کار خود (عمل خنثی کردن بار الکتریکی مو) را انجام دهد. زمان لازم برای این کار در دستورالعمل باید قید شده باشد. اين كار معمولا 2تا 3 دقيقه زمان لازم دارد.

7- جریان آب را از روی موي آغشته به حالت دهنده عبور دهید تا آبکشی شود (یادآوری می کنم با موي خیس خود به ملايمت رفتار كنيد. چون مو در حالت خيس براي تخريب، مستعد تر است.)
نکته ای که باید در این مرحله دقت کنید این است که برخلاف آبکشی شامپو که هرچه افراط کنید بهتر است، برای آب کشی حالت دهنده زیاد افراط نکنید!! چون همانطور که ذکر شد باید مقدار اندکی(Trace) از حالت دهنده روی سطح موی شما باقی بماند. براي اين منظور حالت دهنده را زماني استفاده كنيد كه قصد داريد ازحمام خارج شويد.
نکته دیگری که باز هم باید تاكيد شود آن است که تنها مقدار اندکی از حالت دهنده باید روی موی شما باقي بماند. به جای گذاردن مقدار زیاد از حالت دهنده باعث مات و کدر شدن مو می گردد.

» نویسنده: مهندس احسان حسنانی ( کارشناس تحقیقات صنایع بهداشتی و ارایشی)

» مراجع:

http://www.virtualhaircare.com.au/virtual%20salon/shampooing/howtocondition.html
http://www.ehow.com/how_1326_deep-condition-hair.html
http://www.haircare-online.com/hair-conditioning-guide.html
http://www.pantene.com/en_UK/straight_shine/proper.jhtml

ژل موي سر يكي از ابزار هاي شكل دادن به مو به شمار مي آيد. با استفاده از اين فراورده مي توانيد مدل دلخواه خود را براي مدت نسبتا طولاني بر روي مو تثبيت نمائيد.
محصولات مدل دهنده مو، همگی از نظر شیمیایی پلیمرهای حل شده در حلال مایع هستند. وظیفه پلیمرهای موجود در این ترکیبات آن است که رشته های مو را به هم متصل کند، ضمن آنکه، پوشش پلیمری محیط بر تارهای به هم چسبیده مو، باعث افزایش حجم کلی آنها می گردد.

نحوه اتصال تار های مو توسط این فراورده ها معمولا به دو صورت است:
1- اتصال جانبی (پهلو به پهلو)ی تار های مو که اصطلاح جوش خطی (Seam weld) به آن اطلاق می گردد.
2- اتصال نقطه ای (یا متقاطع) تارهای مو که جوش نقطه ای (Spot weld) نام دارد. در این حالت تارهای مو، در یک نقطه، یکدیگر را قطع می کنند.

فراورده مدل دهنده مو، باید به گونه ای توسط تولید کننده طراحی و بوسیله مصرف کننده به کار برده شود که اتصال تارهای مو، بیشتر از نوع جانبی باشد. زیرا اتصال تارهای مو، به این شیوه، علاوه حجم بیشتر، آنها را به شکل ملایمتری در کنار هم نگاه داشته و آسیب کمتری به كوتیکول وارد می کند .

در حال حاضر ژلهای مو به دو دسته کلی تقسیم بندی می شوند:
Micro gels ژلهای روغنی (یا میکرو ژل ها) به صورت امولسیون های شفاف روغن در آب عرضه می شوند ( قطرات روغن آنقدر کوچکند که امولسیون شفاف به نظر می رسد).
اين نوع از ژلها بيشترجهت ایجاد درخشندگی و گره گشایی از مو در هنگام برس و یا شانه کردن استفاده می شوند

True gels ژلهای پلیمری ( ژلهای حقیقی) مخلوطی از آب، یک عامل ژل کننده و یک پلیمر تثبیت کننده با وزن ملکولی بالا هستند . وقتی که این مواد روی مو قرار می گیرند، رشته های مو با مخلوط آب و پلیمر پوشانده می شوند. سپس آب از روی مو تبخیر شده و لایه نازکی از پلیمر روی آن را می پوشاند. این پلیمر باید پوششی سبک، قابل انعطاف و شفاف روی مو بر جای گذارد و درخشندگی خاصی به آن بدهد ضمن آنکه که گره ها و الکتریسته ساکن مو تاحدی کاهش يابد.

روشی برای استفاده
موي خود را ابتدا با شامپوي مناسب شستشو دهيد. آب اضافي را با استفاده از حوله(با روش گذاشتن و برداشتن) از روي مو بزدائيد. مقداري ژل در كف دست خود قرار داده و پس از پخش آن بر روی دست به طور يكنواخت روي مو پخش نمائيد.

دو نكته در مورد ژلها:
ژل می تواند هم بر روی موی خشک و هم بر روی موی تر استفاده شود.
ژل بر روی موی مشکی جلوه بیشتری دارد.

• در صورتي كه مدل فر، مورد نظرتان است با استفاده از نوك انگشتان فر دلخواه خود را به مو بدهيد.

• براي صاف نمودن، رشته های مو را بین دو دست قرار داده و دستها را در حالیکه فشار كمي اعمال مي كنید به سمت پائين حركت دهید .
 

» نویسنده: مهندس احسان حسنانی ( کارشناس تحقیقات صنایع بهداشتی و ارایشی)

» منبع: www.cosmetic-chemist.com

به تمامی  مواد معدنی - گیاهی - مصنوعی  و همچنین چربی های گیاهی و حیوانی   لغزنه - قابل اشتعال و چسب ناک ( ویسکوز) که در دمای اتاق  به صورت مایع و یا مایع پذیر باشد ( اگر در دمای اتاق جامد باشد و به مایع تبديل نشود به آن چربی گویند!!) و در حلال های آلی مثل اتر حل شود ولی در آب حل نشود روغن میگویند که بطور گسترده ای در زندگی  روزمره از آن استفاده میشود بخصوص به عنوان سوخت و روان کننده.

انواع روغن ها:

• روغن آشپزی ( نوعی از روغن های خوراکی)

روغن خوراکی از تصفیه آن دسته از چربی های گیاهی یا حیوانی تهیه میشود که در دمای اتاق مایعند. روغن گیاهیی را از دانه ها - بذرها و مغز میوه ها نهیه میکنند. با اینکه اکثر حیوانات دارای چربی میباشند و نه روغن ولی ماهی ها و عده ای دیگر از جانداران خونسرد  در بدن خود به جای چربی روغن تولید میکنند. روغن های عذایی را میتوان توسط بعضی از گیاهان خوش بو نمود. همچنین در مصرف روغن باید دقت نمود مثلا پیاز و سیری که در داخل روغن سرخ شده است یا باید تا هنگام مصرف داغ بماند یا در یخچال یا فریزر نگهداری شود در غیر اینصورت باعث مسمومیت می گردد. انواع روغن های گیاهی عبارتند از: روغن دانه انگور - روغن آفتاب گردان - روغن زیتون - روغن بادام - روغن کنجد و ....

• روغن در  رنگ روغن

روغنی که برای تهیه رنگ روغن مصرف میشود را به طرق مختلف میتوان بدست آورد که یکی از راههای رایج جوشاندن بذر گیاه کتان و گرفتن روغن آن است. پس از آن روغن را با رنگ دانه (ماده رنگی)  مخلوط میکنند تا رنگ مورد نظر حاصل شود. رنگ دانه های رایج دارای بنیاد های  سربی و کادمیومی می باشد. ولی امروزه بیشتر از رنگ دانه های سنتتیک و پلیمری استفاده میشود و روی بسیاری از آنها نیز آزمایش ضد رنگ پریدگی (مقاومت رنگ در برابر نور) انجام نمی شود.

       نکاتی در رابطه با مصرف رنگ روغن

1-بسیاری از رنگ های روغنی دارای  مواد شیمیایی سمی هستند. سرب در دراز مدت ما را در معرض ابتلا به سرطان قرار میدهد و استنشاق مداوم کادمیوم موجب سرطان میشود.

اسانسهای روغنی ( معروف به  Essential Oils)

 روغنهای فراری هستند که در گیاهان موجود می باشند و خواص بویایی و مزه ای گیاه را دارا می باشند.  اسانسهای روغنی در اندامهای مختلف گیاهان مثل دانه، گل، پوست و برگ پیدا می شوند و یا اینکه در سلولهای مخصوص و یا غدد جمع می شوند.  به علت خواصشان به طور گسترده ای در صنایع عطرسازی، طعم دهنده و داروسازی استفاده می شوند.  ترکیب شیمیایی آنها متفاوت میباشد و دربسیاری به طور مثال، ترپین ها، ترکیبات کربن و هیدروژن عمده تر هستند.  انواع دیگر داردای آلدهاید، کتون یا فنل هستند.  اکسیژن؛ گوگرد و نیروژن در ترکیبات بقیه موجود هستند.  به طور کلی آنها مخلوط  پیچیده ای هستند.  آنها به روشهای مختلف بسته به اینکه در چه قسمت گیاه هستند به دست می آیند.  روشهای مختلف عبارتند از: فشردن, تقطیر با بخار، استخراج و جذب آنها توسط خیساندن وبه کار بردن فشار.  گیاهان قابل توجه به لحاظ اسانس روغنی آنها از خانواده های گیاهی زیر می باشند:

هویج ( مثل انیس؛ شوید، سنبل ختایی)، زنجبیل (هل)، خلنگ (همیشه بهار)، برگ بو (دارچین و کافور)، نعناع (پونه، نعناع فلفلی، سوسنبرگ، آویشن)، مورد (میخک و اوکالیپتوس)، زیتون (یاسمن ویاس)، ارکیده (وانیل)، رز(رز عطار و بادام)، و رو (لیمو و دیگر مرکبات)

• روغن موتور ( که توضیحاتی رو قبلا داده ایم و در آینده نیز این توضیحات رو کامل میکنیم.)

• نفت .... مهمترين و ارزانترين روغن!

شامپو از دو قسمت عمده تشكيل شده است:

1- مواد فعال سطحي: جزء اصلي يك شامپو مواد فعال كننده سطحي آن است.
موادفعال كننده سطح به طوركلي به چهار دسته آنيوني، كاتيوني، آمفوتري و غير يوني تقسيم بندي مي شوند. در شامپو معمولا تركيبي از موادفعال آنيوني (مانند سديم لارت سولفات)، مواد آمفوتري (مانند بتائين ها) و مواد غيريوني (مانند كوكونات فتي اسيد دي اتانول آميد) به عنوان مواد فعال كننده سطحي يا جزء اصلي استفاده مي شود.

2- افزودني ها: بفيه اجزاء به عنوان افزودني به شامپو اضافه مي شوند.

افزودني هاي شامپو خود به دو دسته تقسيم بندي مي شوند.

الف- افزودني هاي عمومي
موادي مانند نگهدارنده ها براي جلوگيري از آلودگي ميكروبي، نمك براي افزايش قوام شامپو و اسانس براي خوشبو نمودن شامپو و ا.د.ت.‌آ (EDTA) براي كاهش سختي آب و سيتريك اسيد جهت تنظيم پ هاش جزء افزودني هاي شامپو به حساب مي آيند. اگر به تركيبات تشكيل دهنده شامپوهادقت كنيم خواهیم دید اجزائي مثل اسيدسيتريك، نمك، ا.د.ت.ا، نگهدارنده، اسانس، رنگ و آب در همه شامپوها مشترك هستند بنابراين در انتخاب شامپو دقت به اين موارد اهميتي ندارد.

ب- افزودني هاي اختصاصي
در فرمولاسيون شامپوهاي نوين مواد ويژه اي براي خلق اثربخشي خاص به شامپو اضافه مي گردند تا شامپو علاوه بر شويندگي بتواند ويژگي هاي زیبایی مورد انتظار را نیز برآورده نمايد. در انتخاب شامپوي مناسب دقت به مواد فعال كننده سطح و همچنين افزودني هاي اختصاصي بسيار مهم است.

در برخي از شامپوهاي جديد اجزاء ويژه اي به نام ضخيم كننده‏(Thickner) اضافه شده است. اين شامپوها در واقع سطح تارهاي مو را با لايه اي از پروتئين مي پوشانند بنابراين باعث مي شوند هربار كه شما اين شامپو را استفاده مي كنيد موي شما پر پشت تر به نظر برسد.
پروتئين‏ كراتين و آمينو اسيدها به ساقه مو مي پيوندند و شكافهاي ايجاد شده در اثر استفاده از مواد نامرغوب را پر مي كند. اين امر باعث افزايش مقاومت مو و محافظت از آن مي گردد. پروتئين تخم مرغ با مو پيوند ايجاد نمي كند بنابراين استفاده از آن در شامپو فقط يك مانور تبليغاتي (Gimmick) است.
مواد مرطوب كننده‏، موي شما را هيدراته مي كند درست همان اثري كه بر روي پوست هم دارد.
پنتنول و ويتامين ب5 برخلاف بقيه ويتامين ها به داخل محور مو نفوذ مي كنند و براي افزايش استحكام و سلامت مو مفيد مي باشد. (دقت کنید که از ویتامین برای افزودن خواص نرم کنندگی استفاده شده نه تغذیه و تقویت مو)
هرچند پروتوئين موجود در شامپو ها به داخل محور مو نفوذ نمي كنند اما با پوشانيدن سطح مو باعث پرپشت به نظر آمدن و افزايش خاصيت نرم كنندگي مي شوند.
پروتوئين ابريشم به افزایش درخشندگی مو كمك مي كند.
 

» نويسنده: مهندس احسان حسنانی ( کارشناس تحقیقات صنایع بهداشتی و ارایشی )

» منبع: www.cosmetic-chemist.com

مبدل ها

در فرآيندهاي صنعتي، انرژي حرارتي به روش هاي گوناگون منتقل مي شود، اين كار مثلا در حرارت دهنده هاي الكتريكي به وسيله ي هدايت در مبدل هاي حرارتي، بويلرها و چگالنده ها با جابه جايي در كوره ها و خشك كننده هاي تشعشعي به وسيله تشعشع و همچنين با روش هاي خاص ديگري همچون حرارت دهنده ي دي الكتريك انجام مي شود.

 اغلب تجهيزات در شرايط يكنواخت كار مي كند، اما در بسياري از فرآيندها، مانند كوره هاي مولد مجدد و ظروف فرآيندهاي مغشوش، به طور چرخه اي عمل مي كند.

 در اين نوشتار به تجهيزاتي مثل مبدل هاي لوله اي و صفحه اي، چگالنده ها، بويلرها،كالاندرياها و وسايل انتقال حرارت و رآكتورهاي شيميايي لوله اي پرداخته مي شود كه بيشتر مورد علاقه ي مهندسي فرآيند است .

• طراحي عمومي تجهيزات تبادل حرارت

نخست مواد و موازنه هاي انرژي تنظيم مي شود و سپس به كمك آن ها مساحت لازم براي انتقال حرارت محاسبه مي شود. مقاديري كه بايد محاسبه شود، ضريب كلي انتقال حرارت، اختلاف دماي متوسط و در تجهيزات چرخه اي زمان چرخه يا پريود است.

 در وسايل ساده اين مقادير به آساني و با  دقت بسيار ارزيابي مي شود اما در واحدهاي فرآيندي پيچيده، اين ارزيابي مشكل است و با اطمينان كامل همراه نيست.

 طراحي نهايي بر اساس قياس مهندسي براي بهترين كارايي كلي از لحاظ نيازهاي سرويس در بيشتر موارد متوسط است.

 بعضي اوقات طراحي با ملاحظاتي غير از انتقال حرارت تنظيم مي شود، مثل فضاي قابل دسترسي براي تجهيزات يا افت فشاري كه مي تواند در جريان هاي سيال تحمل شود.

 به طور كلي مبدل هاي لوله اي مطابق استاندارد و كدهاي گوناگوني مانند استانداردهاي اتحاديه سازندگان مبدل هاي لوله اي (KEMA) و كد ظرف فشار حرارت نديده ي ASME-API طراحي مي شود.

 • مبدل هاي حرارتي

مبدل هاي حرارتي به قدري مهم است و وسيع در صنايع فرآيندي استفاده مي شود كه طراحي آن ها تا حد زيادي توسعه يافته است.

 استانداردهاي تدوين شده و پذيرفته شده به وسيله TEMA شامل جزئيات مواد، روش هاي ساخت، فن طراحي و ابعاد مبدل ها، قابل دسترسي است.

مبدل يك بار گذر

در يك مبدل، ضرايب انتقال حرارت درون لوله داراي اهميت يكساني است و اگر قرار باشد يك ضريب كلي رضايت بخشي به دست آيد بايد هر دو بزرگ باشد.

 سرعت و تلاطم مايع درون پوسته به اندازه سرعت و تلاطم سيال درون لوله مهم است.

 براي بهبود جريان عرضي و بالا بردن سرعت متوسط سيال پوسته،تيغه هايي در پوسته نصب مي شود.

روش معمول، بريدن قطعه اي به ارتفاع يك چهارم قطر داخلي پوسته است. چنين تيغه هايي به تيغه هاي بيست و پنج درصدي معروف است.

 براي گرفتن لوله ها و نيز براي عبور لوله ها از صفحه، صفحات سوراخ دار طراحي شده است. براي كمينه كردن نشت، بايد فضاهاي بين تيغه ها و پوسته لوله ها كوچك باشد.

 تيغه ها به وسيله يك يا چند ميله C كه بين ورقه هاي نازك لوله اي D,D پيچ شده بسته مي شود.

براي ثابت كردن تيغه ها در جاي خود، بخش هاي كوچكي از لوله  Eروي ميله  C و بين تيغه ها لغزانده مي شود.

در مونتاژ چنين مبدلي لازم است ابتدا ورقه هاي نازك لوله اي، ميله هاي تكيه گاهي، تيغه ها و فاصله گذارها نصب و سپس آخر كار لوله ها نصب گردد.

 اين ساختمان در عمل فقط براي پوسته هاي كوچك به كار مي رود.

لوله ها و ورقه هاي نازك لوله اي

لوله ها در ضخامت هاي ديواره اي معين و در اصطلاحات و قطر خارجي حقيقي بيان مي شود و در همه نوع فلز معمولي قابل دسترس است.

طول هاي استاندارد لوله ها براي ساخت مبدل حرارتي 8، 12، 16 و 20فوت است. اين لوله ها به صورت آرايش مثلثي يا مربعي مرتب مي شود.

به علت اين كه مساحت انتقال حرارت بيشتري در پوسته ي با آرايش مثلثي، نسبت به آرايش مربعي (با قطر يكسان)، به دست مي آيد از آرايش مثلثي استفاده مي شود، مگر اين كه درون پوسته تمايل زيادي به انسداد داشته باشد.

 لوله هاي آرايش مثلثي نمي توانند با برس تميز شوند، زيرا فضايي بين آن ها وجود ندارد تا بتوان مسيرها را تميز كرد.

 آرايش مربعي، تميز كردن بيرون لوله ها را امكان پذير مي سازد. همچنين آرايش مربعي، افت فشار درون پوسته كمتري نسبت به آرايش مثلثي مي دهد.

 استاندارد هاي TEMA كمترين فاصله مركز به مركز را براي آرايش مثلثي، 1/25 برابر قطر خارجي لوله ها و يك گذرگاه تميزكنندگي، حداقل يك چهارم، را براي آرايش مربعي ارائه مي دهد.

پوسته و تيغه ها

قطرهاي پوسته استاندارد است. براي پوسته هاي تا 23درجه و خود 23درجه، قطرها مطابق استانداردهاي لوله ASTM ثابت است.

 براي اندازه هاي 25درجه و بالاتر قطر داخلي به نزديك ترين اينچ تعيين مي شود. اين پوسته ها از ورقه هاي گلوله شده ساخته مي شود.

همچنين كمترين ضخامت هاي پوسته، معين مي شود. فاصله مركز به مركز بين تيغه ها،گام پيچ يا فاصله گذاري ناميده مي شود.

 اين فاصله نبايد كمتر از يك پنجم قطر پوسته يا بيشتر از قطر داخلي پوسته باشد.

 معمولا لوله ها با ايجاد شكاف هايي محيطي و غلطاندن انتهاهاي لوله در سوراخ ها به وسيله ميله باريك چرخشي كه فلز لوله را بالاي حد الاستيك استرس دار مي كند و باعث سيلان فلز در اين سوراخ ها مي شود، بر روي ورقه هاي لوله اي بسته مي شود.

 در مبدل هاي فشار بالا بعد از گلوله كردن ورقه لوله اي لوله ها را جوشكاري يا لحيم كاري مي كنند.

 مبدل حرارتي موازي با جريان متقابل

سرعت هاي بالاتر، لوله هاي كوتاه تر و حل رضايت بخش تر مشكل بسط، در ساختمان چند بار گذر مشخص مي شود.

 ساختمان چند بار گذر، سطح مقطع مسير سيال را كاهش مي دهد و سرعت سيال و ضريب انتقال حرارت را افزايش مي دهد.

 اين مورد معايبي دارد از جمله:

 1ـ مبدل تا حدي پيچيده تر است .

 2ـ به علت سرعت هاي بالاتر و افزايش اتلاف هاي ورودي و خروجي، اتلاف اصطكاكي درون تجهيزات، افزايش مي يابد.

 مثلا سرعت متوسط در لوله هاي مبدل چهار بار گذر، چهار برابر آن در مبدل يك بار گذر است كه به همان تعداد و اندازه لوله دارد و با همان نرخ جريان مايع كار مي كند.

 ضريب درون لوله ي مبدل چهار بار گذر، تقريبا 3/03=0/8 4 برابر آن در مبدل يك بار گذر است كه اگر سرعت در واحد يك بار گذر به اندازه كافي پايين باشد و جريان آرام بدهد، از اين هم بيشتر است.

 افت فشار در واحد طول به اندازه 1/8 4 برابر بزرگ تر است و طول چهار برابر افزايش مي يابد؛ در نتيجه كل اتلاف ناشي از اصطكاك به اندازه ي 48/5=2/8 4 برابر بزرگ تر است كه اين اتلاف به غير از اتلاف هاي توسعه اضافي و انقباض است.

 اقتصادي ترين طراحي، چنين سرعتي را در لوله ها ايجاب مي كند و هزينه ي افزوده پمپ كردن به وسيله هزينه كاهش يافته دستگاه ها جبران مي شود.

 سرعت خيلي پايين در نيروي پمپ كردن صرفه جويي  مي كند اما يك مبدل خيلي بزرگ و در نتيجه گران را ايجاب مي كند.

 سرعت خيلي بالا هزينه اوليه مبدل را كاهش مي دهد، اما بايد بيشتر از آن را هزينه ي نيرو كنيم. در مبدل هاي چند بار گذر، گذرهاي درون لوله، به تعداد زوج است. پوسته ممكن است يك بار گذر يا چندبار گذر باشد.

 يك ساختمان معمولي، مبدل هاي موازي جريان متقابل است كه در آن مايع پوسته يك بار گذر و مايع لوله دوبار گذر است.

 در مبدل هاي چند بار گذر اغلب از سرپوش هاي شناور استفاده مي كنند و تحدب در پوسته چگالنده و ظرف حامل لازم نيست.

 مايع درون لوله از يك سر وارد و از همان سر خارج مي شود و به منظور جلوگيري از قاطي شدن آن ها از تيغه جداكننده استفاده مي كنند.

مبـدل نوع لـوله ـ پـوسته

مبدل يك محدوديت مهم دارد. به علت گذر موازي جريان، اين مبدل نمي تواند دماي خروجي سيال را به دماي ورودي سيال ديگر خيلي نزديك كند.

 به عبارت ديگر مي توان گفت كه بهبود حرارتي اين نوع مبدل ضعيف است. بهبود بهتر با افزودن يك تيغه طولي و ايجاد پوسته دو گذري به دست مي آيد.

 نوع خيلي معمولي تر، پوسته دو گذري و لوله هاي چهارگذري دارد. اين نوع مبدل هم سرعت هاي بالاتر و هم ضريب كلي حرارتي بزرگي نسبت به مبدل موازي جريان متقابل مي دهد كه داراي لوله دو بار گذر است و با همان نرخ جريان كار مي كند.

مبدل هاي نوع صفحه اي

براي انتقال حرارت بين سيالات در فشارهاي پائين يا متوسط، زير 20 atm مبدل هاي نوع صفحه اي، به ويژه جايي كه مواد ضد خوردگي لازم است، قابل رقابت با مبدل هاي نوع لوله ـ پوسته است.

 صفحات فلزي به طور معمول راه راهي يا موجدار در يك قالب محكم مي شوند و سيال گرم بين جفت ها يك در ميان از صفحات عبور مي كند و حرارت را با سيال سرد فضاهاي مجاور مبادله مي كند. صفحات حدود 5ميلي متر از هم فاصله دارند.

 براي تميز شدن به راحتي از هم جدا مي شود و مساحت اضافي به سادگي با اضافه كردن صفحات بيشتر امكان پذير است. بر خلاف مبدل هاي نوع پوسته ـ لوله اي مبدل هاي صفحه اي مي تواند براي چندكار استفاده شود، مثلا چند سيال مختلف مي تواند از ميان قطعات مختلف مبدل عبور كند و با هم قاطي نشود. بيشترين دماي عملياتي 300درجه فارنهايت و بيشترين مساحت انتقال حرارت  5هزار فوت مربع است. مبدل هاي صفحه اي نسبتا براي سيالات لزج از لزجت تا p 300 هم موثر هستند.

مقدمه

بانگاهي به دنياي امروز شايد بتوان آن را به نوعي دنياي بحرانها ناميد. بحرانهاي سياسي، اجتماعي، اقتصادي، جمعيت ، زيست محيطي، تامين غذا براي جمعيتي كه يك سوم آن در زير خط فقر زندگي مي كنند، آب ، انرژي ، و…  .

خوشبختانه اين مسائل كاملاّ آشكار است و مورد توجه جهانيان قرار داشته و شايد با بياني بهتر امروزه مورد توجه قرار گرفته است.به طوريكه هر روزه مي توان شاهد برگزاري سمينارهاي منطقه اي و بين المللي با هدف بررسي اين مسائل و پيشنهاد راه حل براي آنها باشيم. هدف از اين گفتار نه بررسي تخصصي و كامل اين بحرانهاست و نه ارائه راه حل براي آنها، بلكه هدف از اين بحث بررسي اجمالي نقش علوم و به ويژه بيوتكنولوژي و مهندسي شيمي در تأثير گذاري و بر طرف كردن آنها مي باشد. در اين راستا ابتدا به تعريف اين دو شاخه تخصصي در حد امكان پرداخته،   ويژگي هاي آنها را مورد برررسي قرار مي دهيم و در نهايت نقش هر يك از آنها در تعالي بخشيدن به اهداف ديگري مورد بحث قرار خواهد گرفت.

مهندسي شيمي ، توانايي ها و كاربرها

براي مهندسي شيمي به عنوان يكي از رشته هاي فني كاربردي ، كه امروزه گسترش فراواني پيدا كرده است، از سوي ارگانهاي گوناگون تعاريف مختلفي ارائه شده كه در زير به بعضي از آنها اشاره مي شود.

انجمن مهندسين شيمي آمريكا مهندسي شيمي را به صورت زير تعريف كرده است: «مهندسي شيمي عبارتست از كاربرد اصول علوم فيزيكي همراه با مباني اقتصادي و روابط انساني در زمينه هايي كه مستقيماّ به فرآيندها و دستگاههاي لازمه مربوط مي باشند و در آنها ماده به منظور تغيير در حالت، تركيب يا مقدار انرژي تحت عمل قرار داده شود.»

همچنين تعرف ستاد انقلاب فرهنگي ايران از مهندسي شيمي به صورت زير مي باشد:

«فن كاربرد علوم پايه در جهت پياده نمودن فرآيندهاي شيميايي و فيزيكي در مقياس صنعتي .»

بنابراين و با توجه به تعاريف فوق ، مهندسي شيمي را مي توان تلفيقي از علوم گوناگون مانند رياضي، شيمي و فيزيك دانست كه با در نظر گرفتن فاكتورهاي اقتصادي، توليد صنعتي يك فرآورده از طريق فرآيند هاي شيميايي و فيزيكي در مقياس زياد را طراحي و رهبري مي كند.

با نگاهي دقيق تر مي توان ويژگي ها و تواناييهاي موجود در مهندسي شيمي را به طور خلاصه به صورت زير دسته بندي كرد:

-شناخت و بررسي فرآيندهاي فيزيكي و شيميايي متوالي در مسير توليد.

-طراحي سيستمها و دستگاههاي مورد نياز در اين مسير.

-بهينه كردن سيستم از نظر اقتصادي و كيفيت فرآورده ها و ..

به نظر مي آيد كه با توانايي هاي بالا، مهندسي شيمي مي تواند كاربردهاي فراواني در عرصه هاي صنعتي و در زمينه هاي گوناگون داشته باشد. و حقيقت نيز چنين بوده و مهندسي شيمي كاربردهاي بسيار زيادي در موارد مختلف دارد. از جمله اين كاربردها مي توان به موارد زير اشاره كرد:

-صنايع نفت، گاز و پتروشيمي

-صنايع شيميايي(  رنگ، مواد شوينده و …)

-صنايع كاني غير فلزي (سيمان، گچ، شيشه، سراميك و …)

-صنايع سلولزي (كاغذ،مقوا، چوب)

-صنايع غذايي و دارويي

-صنايع فرآوري چرم و پوست

-تصفيه آب و پساب و…

باوجود كاربردهاي فراوان مهندسي شيمي ، اين رشته همواره در حال بسط و توسعه بوده و هر روزه افقهاي جديدتري در پيش روي اين رشته قرار مي گيرد.يكي از جديدترين زمينه هاي به وجود آمده، مهندسي بيوتكنولوژي مي باشدكه در قسمت بعد اين گفتار به بحث مورد اين زمينه جديد علمي- تكنولوژيكي مي پردازيم.

بيوتكنولوژي ، عرصه اي نو

صحبت درباره بيوتكنولوژي و شناخت آن به عنوان يك عرصه هر چند جوان اما گسترده علم، نيازمند بحث طولاني و دقيق مي باشد كه در صورت امكان و در فرصتهاي بعد به آن پرداخته خواهد شد. در اينجا صرفاّ با بيان تعاريفي از آن و بحث اجمالي در باره  توانايي هاي آن سعي مي شود به نقش مهندسي شيمي در اين عرصه و همچنين نقش بيوتكنولوژي به عنوان يكي از زمينه هاي اصلي مهندسي شيمي در آينده نه چندان دور پرداخته شود و اين دو رشته تخصصي در تعامل با يكديگر مورد بررسي قرارگيرند.

بيو تكنولوژي (Biotechnology) ، يك كلمه مركب است كه از دو كلمهBio و Technology  تشكيل شده است. Bio به معناي حيات به كارمي رود.براي Technolgy نيز تعارف گوناگوني وجود دارد از جمله:

«تكنولوژي ، عاليترين دستاورد عينيت و ذهنيت بشري است.»

و يا «تكنولوژي ، تبلور كار انسان در ابزا ر است.»

در جستجوي تعريف بيوتكنولوژي به سادگي مي توان به تعارف بالا مراجعه كرده و به صورت خلاصه ترجمه زير را براي لغت بيوتكنولوژي ارائه داد: « صنايع زيستي »

اما صنايع زيستي به چه معناست و چه كاربردها  و چه توانايي هايي دارد؟ به اين منظور به چند تعريف گوناگون كه براي اين عرصه علمي ارائه شده است اشاره مي شود:

«بيوتكنولوژي يا صنايع زيستي عبارت از مجوعه فنوني است كه با ياري گرفتن از جانداران به ويژه ميكروبها و تك سلولها( سلولهاي جانوري، گياهي ، انگلها، باكتريها، قارچهاو مخمرها) محصولات متنوعي در ارتباط با علوم پزشكي ، كشاورزي و صنايع توليد مي كند.»

با توجه به اينكه بحث حاضر مربوط به ارتباط بين بيوتكنولوژي و مهندسي شيمي است بيش از اين در مورد جزئيات فراواني كه در بيوتكنولوژي مي تواند مطرح شود از جمله: چرايي بيوتكنولوژي ، علت توجه روز افزون به آن، علت استفاده از موجودات زنده و مسائل بيشمار ديگر بحث نكرده وبه مساله اصلي پرداخته مي شود. بدين منظور ابتدا به صوت اجمالي به كاربردها و ويژگي ها بيوتكنولوژي مي پردازيم:

-توليد فرآورده هاي غذايي

-توليد آنزيم هاي گوناگون با كاربرد در صنايع غذايي و دارويي

-توليد انرژي

-توليد فرآورده هاي ويژه دارويي ( آنتي بيوتيكها و پروتئينها) كه از طرق عادي امكان توليد آنها ميسر نيست.

-تصفيه بيولوژيكي آبهاي آلوده و پسابها

-استخراج فلزات و مواد كاني ارزشمند و…

همان طور كه مشخص است، بيوتكنولوژي به مانند مهندسي شيمي داراي كاربردهاي فراوان و اكثراّ در زمينه هايي مشترك با آن مي باشد .

از اين طريق مي توان به ارتباط موجود بين اين دو رشته پي برد. هدف اين دو تخصص در نهايت توليد يك فرآورده است. تفاوت در اينجاست كه در مهندسي شيمي كلاسيك، موجودات زنده نقشي نداشته و در مهندسي بيوتكنولوژي، اين موجودات نقش اساسي دارند. بدين ترتيب مي توان بيوتكنولوژي را به عنوان مسير ارتباطي بين تكنولوژي بدون حيات به تكنولوژي وابسته به حيات معرفي كرد.

«بيوتكنولوژي بكار گيري فرآيندها و تبديلات بيولوژيكي در مقياس صنعتي جهت توليد مواد بيوشيميايي يا تسهيل توليد فرآورده هاي مختلف مي باشد.»

تا اينجا با تعريف بيوتكنولوژي به ارتباط دو رشته تخصصي مهندسي شيمي و بيوتكنولوژي به صورت اجمالي پرداخته شد در قسمت بعد به نقش مهندسي شيمي در بيوتكنولوژي پرداخته مي شود.

يك ماده در فرايندهاي بيوتكنولوژي نيز به مانند هر فرآورده ديگر مستلزم گذشتن از مراحل گوناگوني مي باشد. مانند مرحله پژوهش آزمايشگاهي و تحقيقاتي، توليد يك ماده در آزمايشگاه، توليد نيمه صنعتي يك فرآورده و بررسي فاكتورهاي عملياتي و اقتصادي و درنهايت توليد صنعتي. به غير از مرحله اول كه مربوط به متخصصان علوم زيستي مانند زيست شناسي، ميكروب شناسي بيوشيمي و مهندسي ژنتيك است، در قسمتهاي بعدي كه مربوط به كارهاي صنعتي است، نيازمبرم به مهندسي شيمي و تخصص آن احساس مي شود. طراحي فرآيندها و دستگاههاي لازم در فرآيند بيولوژيكي كه توانايي ايجاد شرايط براي توليد بهينه از نظر اقتصادي و كيفي داشته باشد از وظايف اصلي يك مهندس شيمي مسلط به اصول بيوتكنولوژي مي باشد. همچنين طراحي فرآيندهايي  مانند جداسازي و خالص سازي از وظايف اصلي يك مهندس شيمي مي باشد و اينها همه بيانگر نقش اساسي مهندسي شيمي در توليد فرآورده هاي بيولوژيكي مي باشد.

بحث در اين مورد به صورت خاص بسيار طولاني و تخصصي مي تواند باشد كه از حوصله اين گفتار خارج است و در فرصتهاي بعدي تا حد امكان  به آن پرداخته خواهد شد.

در نهايت و به عنوان نتيجه بحث مي توان چنين بيان داشت كه مهندسي بيوتكنولوژي با توجه به قابليتهاي فراواني كه دارد از جمله پائين بودن هزينه هاي توليد در آن، عدم ايجاد آلودگي و همچنين امكان ايجاد در نقاط مختلف كره زمين اين قابليت را دارد كه بعضي بحرانهاي موجود در دنياي امروز را تا حدودي برطرف كند و يا از بين ببرد.

ميدان گازي پارس جنوبي بزرگترين منبع گازي مستقل مي‌باشد كه بر روي خط مرزي مشترك ايران و قطر در خليج‌فارس و در فاصله 105 كيلومتري ساحل جنوبي ايران قرار دارد. وسعت اين ميدان گازي در بخش مربوط به كشور جمهوري اسلامي ايران برابر 3700 كيلومتر مربع و در بخش مربوط به كشور قطر 6000 كيلومتر مربع است. مطالعات انجام شده نشان مي‌دهد كه ميزان گاز در بخش مربوط به كشور ايران بيشتر از بخش مربوط به قطر مي‌باشد. ظرفيت بخش ايران در ميدان گازي پارس جنوبي طبق آخرين برآوردها، 8/11 ميليارد تن معادل نفت خام 130/13 تريليون مترمكعب است كه معادل 8 درصد كل ذخاير گاز جهان و بيش از 40 درصد ذخاير گازي شناخته شده كشور را تشكيل مي‌دهد. اين ميدان همچنين داراي ذخيره‌اي معادل 17117 ميليون بشكه ميعانات گازي است. توسعه اين ميدان كه از مهمترين طرح‌هاي برنامه توسعه اقتصادي كشور مي‌باشد، با هدف جايگزيني مصرف گاز بجاي فرآورده‌هاي نفتي و تامين تقاضاي روبه رشد مصرف داخلي، پروژه‌هاي تزريق گاز به ميادين نفتي و همچنين صادرات آن در دستور كار شركت ملي نفت ايران قرار گرفته است.پروژه توسعه ميادين گازي پارس جنوبي طبق مطالعات اوليه در 24 مرحله برنامه‌ريزي شده است. كه هم اكنون فازهاي اول،‌دوم و سوم در حال اجرا بوده و فازهاي 4، 5 و نيز 6،‌7 و 8 نيز در مراحل اوليه اجرا قرار دارند و مراحل 9 و 10 و همچنين 11و 12 در مرحله برگزاري مناقصه و انتخاب پيمانكار مي‌باشد. به عبارتي ديگر 12 فاز اوليه آن به تصويب شوراي عالي اقتصاد رسيده و جهت اجرا به وزارت نفت ابلاغ گرديده و فازهاي بعدي در مرحله مطالعاتي مي‌باشند.منطقه ويژه اقتصادي پارس در شرق استان بوشهر و در حاشيه شمالي خليج فارس و در 300 كيلومتري شرق بندر بوشهر و 570 كيلومتري غرب بندرعباس واقع شده است. اين منطقه در سال 1377 با مساحت ده هزار هكتار به منظور استفاده از نفت و گاز حوزه پارس جنوبي و انجام فعاليت در زمينه‌هاي نفت،‌ گاز و پتروشيمي تاسيس گرديده است، و حدودا" صد كيلومتر با ميدان گازي پارس جنوبي فاصله دارد.علاوه بر اجراي بخش خشكي فازهاي مختلف پروژه توسعه ميادين گازي پارس به شرح فوق در اين منطقه، پروژه‌هاي زير نيز در دست اجرا مي‌باشد

»  پروژه اوره و آمونياك عسلويه

»  پروژه اولفين نهم

»  پروژه يوتيليتي مركزي

»  پروژه اولفين دهم

»  پروژه تاسيسات بندري پارس

»  پروژه آروماتيك چهارم

در هشتمين سخنراني علمي ماهانه ي شركت ملي گاز ايران كه بيست و ششم مردادماه سال جاري در سالن اجتماعات اين شركت برگزار شد، مهندس حسن افتخاري و دكتر افشين موسوي به بررسي معضلات و مزاياي استفاده از لوله هاي پلي اتيلن در انتقال گار پرداختند.در اين نشست مهندس حسن افتخاري، كارشناس ارشد برنامه ريزي و كنترل شركت گاز استان خراسان و مدرس دوره هاي پلي اتيلن شركت گاز با موضوع »معضلات استفاده از لوله هاي پلي اتيلن در انتقال گاز با تمركز بر روي پديده ي Electrostatic Pinholing سخنراني كرد. وي طي اين نشست با اشاره به اين مطلب كه استفاده از لوله هاي پلي اتيلن در شبكه هاي توزيع آب و گاز دنيا از حدود پنجاه سال قبل رايج بوده و در كشور ما نيز از حدود دو دهه ي قبل اقدامات عملي و اجرايي استفاده از لوله هاي پلي اتيلن در شبكه هاي توزيع گاز آغاز شده است، افزود: از مهم ترين مزاياي لوله هاي پلي اتيلن در مقايسه با لوله هاي فولادي مي توان به سرعت و سهولت در اجرا، آموزش ساده، مقرون به صرفه بودن و مهم تر از همه عدم خوردگي و در نتيجه عدم نياز به پوشش و حفاظت از زنگ اشاره كرد.

مهندس افتخاري با برشمردن اين مطلب كه با در نظر گرفتن معضلات و مشكلات موجود در اجرا و نگهداري لوله هاي فولادي، استفاده از لوله هاي پلي اتيلن در شبكه هاي توزيع گاز بدون هيچ گونه تامل و ترديدي منطقي به نظر مي رسد، ادامه داد: ليكن لازم است در خصوص شناسايي مشكلات و معضلات خاص لوله هاي پلي اتيلن و اتخاذ تدابير لازم در مواجهه و برخورد با اين مسائل احتمالي، با رويكردي پيشگام و نگرشي پيشگيرانه اقدام كرد.مدرس دوره هاي پلي اتيلن،در مقاله ي خود يكي از مشكلات بالقوه يعني پديده ي ايجاد منافذ ريز و سوزني در لوله هاي پلي اتيلن در اثر الكتريسيته ي ساكن را مورد  بررسي قرار داد واضافه كرد: تا كنون در نوشتارها و دوره هاي آموزشي به خطرات احتمالي ناشي از ايجاد الكتريسيته ي ساكن در لوله هاي پلي اتيلن صرفاً از منظر ايمني نگريسته شده و در اين مباحث بر روي نحوه ي جلوگيري ازايجاد مثلث آتش تاكيد شده است، در حالي كه موضوع اين بحث نشان مي دهد كه الكتريسته ي ساكن علاوه بر احتمال كمك به تشكيل مثلث آتش، چگونه مي تواند باعث بروز و ايجاد سوراخ هاي ريز در لوله و در نتيجه نشت گاز و مشكلات بعدي شود.

وي در قسمت دوم مقاله اش به طور خلاصه به برخي معضلات و مشكلات ديگر مطرح در شبكه هاي پلي اتيلن گاز اشاره و در قسمت پاياني چند پيشنهاد عملي ارائه داد.سخنراني بعدي اين نشست، دكتر افشين موسوي، دكتراي مهندسي پليمر و رئيس هيات مديره ي شركت BSP  بود. موضوع سخنراني وي »مزاياي استفاده از لوله هاي پلي اتيلن كراس لينك چند لايه،براي استفاده در خطوط گازرساني و انتقال گاز بود«. وي در اين نشست با اشاره به اين مطلب كه خواص نهايي محصولات پليمري به شدت وابسته به فرايند شكل دهي آن ها ست و امروزه در صنايع توليد لوله هاي پلي اتيلن علاوه بر اصلاح و بهبود خواص مهندسي پلي اتيلن، نحوه ي  شكل دهي آن نيز مدنظر توليدكنندگان پيشرو اين محصولات قرار گرفته است، افزود: يكي از روش هاي موثر بهبود فرايند شكل دهي صنعت ساخت لوله، روش چند لايه سازي توسط بكارگيري مكانيزم توليد كواكستروژني است.در اين روش خواص لوله به طور هم افزاينده توسط بر هم كنش لايه هاي مختلف آن بهبود مي يابد. همچنين مي توان محصولاتي توليد كرد كه توافق بيشتري با نيازهاي مصرف كنندگان در صنايع مختلف از جمله صنعت گازرساني داشته باشد (Tailor made Production ) .

دكتر افشين موسوي با ذكر يك مثال ادامه داد: مي توان بدون كاهش خواص فيزيكي و مكانيكي لوله، لايه ي خارجي لوله را با استفاده از مكانيزم رهايش كنترل شده (Controlled Release ) در مقابل حمله ي جوندگان مقاوم كرد يا مي توان ضريب هدايت الكتريكي لايه ي خارجي يا داخلي را به نحوي افزايش داد تا از تجمع بارها و تخليه ي الكتريكي جلوگيري نمود.بدين وسيله گاز داخل لوله از خطر انفجار ناشي از تخليه ي الكتريكي مصون مي ماند.رئيس هيات مديرهي شركت BSP تلفيق فرايند توليد چند لايه سازي به روش كواكستروژن و استفاده از پلي اتيلن كراس لينك به عنوان لايه هاي داخلي و خارجي لوله را راه حل اساسي براي خطوط انتقال گاز و هيدروكربورهاي نفتي دانست و اضافه كرد: محصول اين تلفيق علاوه بر اقتصادي بودن، در مقابل گاز ميعان شده (Condensed Gas) و هيدروكربورها،بسيار مقام بوده و داراي سطوح خراش ناپذير است و به اين سبب نصب آن بسيار ساده بوده و به بسترسازي هاي مرسوم لوله هاي پلاستيكي نياز ندارد.وي گفت: محصولات ذكر شده براي نصب، به اتصالات خاصي احتياج ندارند و به سادگي توسط اتصالات الكتروفيوژني يا ساير اتصالات قابل اجرا هستند.وي در ادامه به يكي از تحقيقات انجام شده در زمينه ي توليد لولههاي ضد جونده (Anti Rodent) مخصوص انتقال گاز، اشاره كرد و گفت: گزارشهايي دريافت شده بود كه مشخص مي كرد لوله هاي پلي اتيلن توسط موريانه و موش مورد تهاجم قرار گرفته است و اين تهاجم بسته به شرايط اقليمي كه لوله هاي پلي اتيلن در آن بكار گرفته مي شوند، متفاوت است در شرايط خاص كاربرد به عنوان لولههاي انتقال گاز، اين تهاجم بسيار خطرناك بوده و مي تواند سبب آتش سوزيهاي گسترده در شبكهي توزيع گاز و وقوع حوادث جبرانناپذير شود.

بدين سبب لوله هاي گاز بايد حتماً خاصيت دفع جوندگان و موجودات مهاجم را دارا باشند. بدين منظور بايد به لوله هاي پلي اتيلني افزودني هاي ضدجوندگان اضافه شود. اما اين كار داراي اشكالات متعددي است،نخست آن كه تمامي افزودني هاي ضد جوندگان كه توسط مكانيزم هاي مختلف بر روي آن ها اثرگذاري دارند در بالك لوله يعني ناحيه ي مياني از ضخامت لوله به سبب سرعت سرمايش پايين در هنگام توليد، ايجاد نواحي فومي يا اسفنجي مي كنند.اين مسئله بر روي خواص فيزيكي و مكانيكي لوله  تاثير منفي دارد. مسئله ي دوم قيمت بسيار بالاي مواد ضدجوندگان (Anti Rodent ) است كه توليد لوله پلي اتيلني را عملا ً از نظر اقتصادي ناممكن مي سازد.كليد حل مشكلات فوق در فرايند توليد لولههاي چندلايه نهفته است.در اين شرايط لايه ي خارجي لوله ها به ضخامت 500 تا 1000 ميكرون داراي مواد ضدجونده خواهد شد.مزيت اين سيستم در آن است كه لايه ي خارجي به محض خروج از داي پس از عبور از كاليبراتور شروع به خنك شدن مي كند و سرعت خنك كاري در اين حالت از سينتيك اسفنجي شدن مواد ضدجونده بسيار سريع تر بوده و بدين سبب اين مواد را در جا در پوسته ي خارجي لوله منجمد مي سازد و آن ها را از نظر مكانيزم رهايش در موقعيت رهايش كنترل شده كه تابعي از قوانين انتقال جرم است قرار مي دهد. اين رهايش با سرعتي بسيار كم و در مدتي بسيار طولاني انجام مي شود.فرايند ساخت لوله ضدجونده در دو مرحله انجام مي گيرد:

1- ساخت مستربچ ضدجونده

2- توليد لوله ي ضدجونده

تكنولوژي ساخت مستربچ:

تلفيق و كامپاندينگ مواد ضدجونده با بستر پليمري ترموپلاستيك بر اساس مكانيزم راكتيوكامپاندينگ بوده و مواد ضدجونده توسط اين مكانيزم به فيلرهاي عامل دار شده،با ابعاد نانومت،توسط عوامل شيميايي متصل شد و در ماتريسي كه ويسكوزيته ي آن از نظر رئولوژيكي تصحيح شده بود، كامپاند گرديد. فرايند كامپاندينگ توسط كامپاندر دومارپيچ برابندر در دانشكده ي مهندسي پليمر دانشگاه  صنعتي اميركبير انجام گرفت. بررسي هاي انجام شده نشان داد كه اختلاط مستربچ فوق با پلي اتيلن گريد لوله منجر به ايجاد يك كامپاند يكنواخت و يك فاز غني از مستربچ در پوسته ي كامپاند مي شود.

توليد لوله:

مستربچ ساخته شده به مواد پلي اتيلن اضافه و به اكسترودر لايه ي خارجي خوراك دهي مي شود.سپس لوله با سايز 25 و 63 ميليمتر با SDR11 از خنك سازي در وايندر كويل، آماده ي تست ميداني مي گردد.

تست ميداني:

پس از پاس كردن تست هاي گروه CEN-1555 تست هاي ميداني زير انجام مي شود:

الف- لوله ي ضدجونده در قفس موش هاي موسوم به Rat قرار مي گيرد كه اجتناب اين جانوران از لوله ي فوق كاملاً مشهود است در حالي كه موش ها به نمونهي شاهد (  يك لوله ي معمولي ) هيچ گونه عكس العملي نشان نمي دهند.

ب- لوله ي ضدموش به مدت 24 ساعت در دماي 110 درجه ي سانتيگراد قرار داده مي شود و سپس آزمايش الف تكرار مي گردد كه نتيجه ي آن اجتناب مجدد جوندگان از لوله ضدجونده و نزديك نشدن به آن است.

پس از استخراج گاز طبيعي از چاه،ابتدا ميعانات گازي آن (Condensate ) در جداكننده و تثبيت كننده (Sludg catchers stabilizer ) جدا و گاز خشك به واحدهاي توليد گاز طبيعي مايع منتقل مي شود.واحد توليد گاز طبيعي مايع شامل دو بخش شيرين سازي و مايع سازي به شرح زير است:

1- بخش شيرين سازي

براي توليد گاز طبيعي مايع لازم است ناخالصي هاي گاز طبيعي در بخش شيرين سازي حذف شود.حذف ناخالصي ها براي جلوگيري از خوردگي دستگاه ها،يخ زدگي و رعايت استانداردها در مورد ميزان گوگرد و غيره ضرورت دارد.

در بخش شيرين سازي،ابتدا گازهاي دي اكسيد كربن و سولفيد هيدروژن در واحد جداسازي گازهاي اسيدي (Acid Gas Removal  AGR )  و سپس آب و مركپتان آن در واحد (Dehydration and Mecaptan Ramoval ) جدا مي شوند.به طوري كه ميزان اين ناخالصي ها تا حد بخش در ميليون (ppm ) تقليل پيدا مي كند.جداسازي گازهاي اسيدي بخش مهمي از فرايند شيرين سازي را تشكيل مي دهد كه به وسيله ي حلال هايي مانند: Sulfinol - D (روش شل) يا متل دي ايتانول آمين فعال شده (روش شركت BASF ) و يا آمين هاي ديگر انجام مي شود.جداسازي آب و مركپتان به وسيله ي غربال مولكولي (Molecular Sieve ) يا فرايندهاي مراكس ( Merox ) روش يو،او،پي ( uop ) و يا سولفوركس ( Sulfrex ) و روش تكنيپ ( Technip ) انجام مي پذيرد. هيدروژن سولفيد و مركپتان هاي جدا شده در واحد بازيابي گوگرد (Sulfur Recovery Unit  SRU ) به گوگرد تبديل مي شوند.

2- بخش مايع سازي

مهم ترين قسمت واحدهاي توليد گاز طبيعي مايع، بخش مايع سازي است. اين بخش از قسمت هاي تبريد، مايع سازي،تفكيك و جداسازي نيتروژن تشكيل شده است. در بخش مايع سازي،چرخه هاي تبريد وجود دارند كه بسته به نوع فرايند از دو يا سه چرخه تشكيل شده است.در چرخه ي توليد در اثر فرايند ژول  تامپسون (Joule Tampson Effect ) با كاهش ناگهاني فشار،مايع سرد مي شود.اين سرما در مبدل هاي مخصوص به گاز طبيعي منتقل و در چرخه هاي بعدي،اين گاز به مايع تبديل مي شود.در چرخه ي تبريد،ماده ي تبريد مجدداً به وسيله ي كمپرسورهاي بسيار قوي متراكم و دماي آن به وسيله ي آب يا هوا تقليل مي يابد و مجدداً فرايند ژول  تامپسون انجام مي شود.در شكل شماره 1 شماي ساده كل عمليات ارايه شده است.انتقال سرما از چرخه ي تبريد به گاز طبيعي،در مبدل هاي مخصوص به نام تبادلگر گرمايي مارپيچ (Spiral Wound Heat Exchanger, Swhe) و يا تبادلگر گرمايي پره اي (Fin Heat Exchanger, PFHE  Plate) انجام مي شود. در شكل هاي 2 و 3 نمونه هايي از مبدل ها نشان داده شده است.

فرايندهاي مختلف مايع سازي

شركت هاي متخصص بين المللي براي مايع سازي گاز طبيعي فرايندهاي مختلفي دارند كه مهم ترين آن ها به شرح زير است:

1- فرايند تبديل اصلي پروپان ( C3MR ) متعلق به شركت ( APCI ) در اين فرايند،سيستم تبريد پيش سرمايي (Pre-Cooling  ) از پروپان و در سيستم تبريد اصلي (Main Refrigeration  ) از اتيلن و متان استفاده مي شود.مبدل گرمايي مورد استفاده (Spool Wound Heat Exchanger  SWHE  ) نام دارد كه به وسيله ي خود اين شركت ساخته مي شود.در پيش تبريد،دماي گاز به 30- تا 40- و در تبريد اصلي به 162- درجه ي سانتي گراد تقليل مي يابد(شكل شماره 4).

2-  فرايند سيال در هم كاسكليه (Mixed Fluid Cascade ) متعلق به شركت لينده. اين فرايند داراي سه مدار تبريد به قرار زير است:

- تبريد اوليه (per cooling ) با پروپان و اتان سرد مي شود. در اين بخش از تبادل گر گرمايي پره دار (plate fin heat echanger ) PFHE استفاده مي شود.

- در بخش مايع سازي (Liquefaction ) از پروپان و اتيلن استفاده مي شود و مبدل آن تبادلگر گرمايي پيچي است. (شكل شماره 5)

3- فرايند ليكوفن (Liquefin ) متعلق به شركت آكسنز ( AXENS ) عمليات تبريد در اين فرايند در دو چرخه به شرح زير انجام مي شود:

- در پيش تبريد با پروپان مايع،دماي گاز به 50- تا 80- درجه مي رسد.

- تبريد زير سردي با مايع تبريد مخلوط،در فشارهاي مختلف بدن جداسازي فازها انجام مي شود. در تمام مراحل از تبادلگر گرمايي پره اي (PFHE) استفاده مي شود. (شكل شماره 6)

تاريخچه ي پيشرفت فرايندهاي توليد گاز طبيعي مايع

توليد گاز طبيعي مايع از اواسط دهه ي 1960 ميلادي در جهان آغاز و تا كنون پيشرفت هايي به قرار زير داشته است:

اولين پروژه ي بين المللي گاز طبيعي مايع به وسيلهي شركت كمل ( Camel ) در آرزو (Arezew) الجزاير در سال 1964 مورد بهره برداري قرار گرفت.اين مجتمع داراي سه مدار تبريد،پروپان 30- درجه،اتيلن 100- و متان 160- درجه است كه با توربين  هاي بخار و با استفاده از خنك كننده ي آب دريا كار مي كند.پس از بهره برداري اوليه،محصول آن به وسيله ي دو كشتي هر كدام با ظرفيت 500/27 مترمكعب به انگلستان حمل و 10 درصد گاز مصرفي آن كشور را تامين مي كرد.اين مجتمع با سه خط توليد جمعاً 1/1 ميليون تن درسال گاز طبيعي مايع توليد مي كند و هنوز هم در حال بهرهبرداري است.دومين واحد با ظرفيت 4/1 ميليون در سال در كناي (kenai) آلاسكا،با فناوري چرخه اي كاكسيد،توسط شركت فيليپس براي حمل به ژاپن مورد بهره برداري قرار گرفت.در دهه ي 1970 واحد گاز طبيعي مايع اگزون (EXXON) با يك سيكل تبريد با فناوري ا.پي.سي.آي (APCI) شروع به كار كرد.عامل تبريد آن پروپان، اتان و متان با استفاده از تبادلگر گرمايي پيچي ( SWHE ) بود.در نوامبر 1972 دو واحد گاز طبيعي مايع در پايانهي اسكيكداي الجزاير با روش تك سرد كننده ي درهم (Single Mixed Refrigeraut  SMR) با ظرفيت هر يك ،1 ميليون تن در سال به وسيلهي ا.پي.سي.اي  تكنيپ مورد بهره برداري قرار گرفت.يكي از اين واحدها در اوايل سال 2004 منفجر شد.

در دهه ي 1970،واحدهاي گاز طبيعي مايع در برونئي ( Brunei ) با پنج خط توليد هر يك به ظرفيت 1 ميليون تن در سال با فرايند C3MR شركت شل و با مبدل SWHE مورد بهره برداري قرار گرفت.در سال 1977اندونزي به صادركنندگان گاز طبيعي مايع پيوست و دو واحد بوناتانگ هر كدام به ظرفيت 200 ميليون تن در سال و يك سال بعد،پروژه ي گاز طبيعي مايع آرون ( ARUN ) با تكنولوژي C3MR به وسيله ي موبيل به بهره برداري رسيد.فرايند تبديل اصلي پروپان C3MR به مدت سه دهه يك فرايند برتر بود.شوك نفتي سال 1979 باعث به تاخير افتادن پروژه هاي بزرگ گاز طبيعي مايع در دنيا شد.در دهه ي 80 فقط دو واحد يكي در ساتو ( Satu ) مالزي و ديگر در شمال غرب استراليا با مشاورت فني شركت شل ساخته شد.از نكات مهم در اين دهه،توسعه ي ظرفيت واحدهاي آرزو و اسيكيكدا ( الجزاير)، بوناتانك و آرون ( اندونزي) و استفاده از خنك كننده هاي هوايي به جاي خنك كننده هاي آبي بوده است.همچنين از توربين گازي فريم 7 جي اي (GE -7- Frame) هر يك با قدرت حدود 80 مگاوات به جاي 4 توربين فريم  5 (5-Frame) استفاده شد.پس از چند سال متوقف بودن ساخت واحدهاي جديد گاز طبيعي مايع در دنيا،در نيمه ي دوم دهه 1990،واحدهايي در نيجريه و عمان،با طراحي شركت شل و شركت گاز قطر هر كدام با دو خط توليد و در ترينيداد توباگو توسط شركت آتلانتيك با يك خط توليد مورد بهره برداري قرار گرفتند.

توليد و مصرف گاز طبيعي مايع در دنيا

در جدول صفحهي بعد،كشورهاي توليد كنندهي گاز طبيعي مايع و ظرفيت توليد آن ها آورده شده است.همان طور كه ملاحظه مي شود واحدهايي در اندونزي، مالزي، قطر، استراليا، ترينيداد، روسيه، نروژ و مصر در دست ساخت و يا در برنامه قرار گرفتهاند.مصرف كنوني و برآورد مصرف در سال هاي آينده در جدول شماره 2 ارايه شده است.

هزينه ي حمل و نقل

براي مسافت هاي كمتر از 3 هزار كيلومتر،هزينه ي انتقال با خط لوله،كمتر از هزينه ي حمل با كشتي LNG است.اما براي فواصل دور،به علت اضافه شدن هزينه هاي عبور لوله از كشورهاي مسير،هزينه ي حمل با كشتي كمتر از انتقال با لوله است.

اقتصاد پروژه ي گاز طبيعي مايع

با پيشرفت تكنولوژي،رفع مشكلات بهره برداري و بالا رفتن ظرفيت واحد گاز طبيعي مايع، هزينهي سرمايهگذاري براي توليد گاز طبيعي مايع از حدود 560 دلار براي هر  تن در دهه ي 60 به حدود 200 دلار براي هر تن در سال هاي اخير رسيده است.ظرفيت اوليه ي هر واحد در گذشته 500 هزار تا 1 ميليون تن در سال بوده و اكنون به حدود 5 ميليون تن و در برنامهريزيها تا 7 ميليون تن در سال بالغ گرديده است.

به طور تقريبي هزينه ي پروژه ي گاز طبيعي مايع براي توليد 10 ميليون تن در سال در جدول شماره3 آورده شده است.در اين محاسبات هزينهي سرمايه گذاري براي كشتي هاي حمل و نقل در نظر گرفته نشده است.همان طور كه ملاحظه مي شود يكي از مسايل مهم پروژه هاي گاز طبيعي مايع،هزينهي بسيار سنگين سرمايه گذاري آن است كه بايد توسط كشورهاي توليدكننده و مصرف كننده تامين شود.قيمت گاز طبيعي مايع در دنيا،نظير ديگر فراورده هاي حامل انرژي،بسته به عرضه ي بين المللي،در نوسان است.اين رقم در اروپا و خاور دور بين 3 تا 5 دلار هر ميليون بي.تي.يو پيش بيني مي شود.اگر قيمت هر ميليون بي.تي.يو گاز در سر چاه 80 سنت فرض شود،قيمت تمام شده ي گاز طبيعي مايع حدود 6/1 دلار هر ميليون بي.تي.يو برآورد مي شود و اگر به آن هزينه ي حمل و نقل (حدود 0/1 دلار هر ميليون بي.تي.يو.) اضافه شود قيمت تمام  شده در مقصد حدود 6/2 دلار هر ميليون بي.تي.يو. خواهد شد.بنابراين اگر قيمت فروش هر ميليون بي.تي.يو. در مقصد 6/3 دلار فرض شود حدود 1 دلار به ازاي هر ميليون بي.تي.يو. درآمد براي پروژه اي با توليد حدود 10 ميليون تن در سال پيش بيني مي شود كه كل درآمد آن در سال،بيش از 500 ميليون دلار خواهد شد.

در دو دهه اخیر، پیشرفتهای تکنولوﮋی وسایل و مواد با ابعاد بسیار کوچک به دست آمده است و به سوی تحولی فوق العاده که تمدن بشر را تا پایان قرن دگرگون خواهد کرد، ﭘیش می رود. برای احساس اندازه های مادون ریز، قطر موی سر انسان را که یک دهم میلیمتر است در نظر بگیرید، یک نانومتر صدهزار برابر کوچکتراست ^9-10 متر. تکنولوﮋی و مهندسی در قرن پیش رو با وسایل، اندازه گیریها و تولیداتی سروکار خواهد داشت که چنین ابعاد مادون ریزی دارند. درحال حاضر ﭘروسه های در ابعاد چند مولکول قابل طراحی و کنترل است. همچنین خواص مکانیکی، شیمیایی، الکتریکی، مغناطیسی، نوری و ... مواد در لایه ها در حدود ابعاد نانومتر قابل درک و تحلیل و سنجش است. تکنولوﮋی درقرن گذشته در هرچه ریزتر کردن دانه های بزرگتر ﭘیشرفت چشمگیری داشت، بطوریکه به مزاح گفته شد که دیگر کشف ذرات ریز اتمی ((Sub-Atomic)) نه تنها جایزه نوبل ندارد، بلکه به آن جریمه هم تعلق می گیرد! تکنولوﮋی نو در قرن حاضر مسیر عکس را طی می کند. یعنی مواد مادون ریز را باید ترکیب کرد تا دانه های بزرگتر کارآمد به وجود آورد.
درست همان روشی که در طبیعت برای تولید کردن حاکم است. مجموعه های طبیعی، ترکیبی از دانه های مادون ریز قابل تشخیص با خواص مشابه و یا متفاوت با اندازه های در حدود نانو است.
اثر تحقیقات در فناوریهای مادون ریز هم اکنون در درمان بیماریها و یا دست یافتن به مواد جدید به ظهور رسیده است. موارد بسیاری در مرحله تحقیقات کاربردی و آزمایشی است. اکنون ساخت رایانه های بسیار کوچکتر و میلیونها بار سریعتر در دستور کار شرکتهای تحقیقاتی قرار دارد.
در بیانی کوتاه نانوتکنولوﮋی یک فرایند تولید مولکولی است. همانطور که طبیعت مجموعه ها را بطور خودکار مولکول به مولکول ساخته و روی هم مونتاﮋ کرده است، ما هم باید برای تولید محصولات جدید، با این اعتقاد که هرچه در طبیعت تولید شده قابل تولید در آزمایشگاه نیز هست، نظیر طبیعت راهی پیدا کنیم. البته منظور این نیست که چند هسته از مواد را پیدا کنیم و با رساندن انرﮋی و خوراک ﭘس از چند سال یک نیروگاه از آن بسازیم که شهری را برق دهد. بلکه برای ترکیب و تکامل خودکار تولیدات مادون ریز که به نحوی در مجموعه های بزرگتر مصرف دارد، راهی بیابیم. در اندازه های مادون ریز، روشها و ابزارآلات متعارف فیزیکی مانند تراشیدن و خم کردن و سوراخ کردن و ... جوابگو نیستند.
برای ساختن ماشینهای ملکولی باید روش پروسه های طبیعی را دنبال کرد. با تهیه نقشه های ساختاری بدن یعنی آرایش ﮋنها و DNA که ﮋنم نامیده شده است و به موازات آن دست یافتن به تکنولوﮋی مادون ریز ، در دراز مدت تحولات بسیاری در هستی ایجاد خواهد شد. تولید مواد جدید، گیاهان، جانداران و حتی انسان متحول خواهد شد. اشکالات ساختاری موجودات در طبیعت رفع می شود و با ترکیب و خواص اورگانیک گیاهان و جانوران، موجودات جدیدی با خواص فوق العاده و شخصیتهای متفاوت بوجود خواهد آمد . آینده علوم و مهندسی که چندین گرایشی(Multi- Disciplinary) است، به طرف تولید ماشینهای مولکولی سوق داده خواهد شد تا در نهایت بتواند مجموعه های کارآیی از ﭘیوندهای ارگانیک و سایبریک را عرضه نماید .
هستی را به رایانه ( سخت افزار ) و برنامه ( نرم افزار ) که دو پدیده مختلف ولی ادغام شده هستند ، می توان تشبیه کرد. سخت افزار مصداق ماده ( اغلب اتم هیدروﮋن ) و نرم افزار یا برنامه، قابلیت نهفته در خلقت آن است. اتم به نظر ساده و ابتدایی هیدروﮋن در طی میلیاردها سال با قابلیت نهفته در خود توانسته است میلیونها نوع آرایش مختلف را در هستی بوجود آورد. بشر از بوجود آوردن اساس ماده عاجز است. ولی در برنامه ریزیهای جدید و یافتن اشکال دیگری از آنچه در طبیعت وجود دارد، پیش خواهد رفت. طبیعت را خواهد شناخت و به اصطلاح، قفلهای شگفت آور آن را باز خواهد کرد. احتمالا انسان در شرایط مناسبتری از درجه حرارت و فشار که درتشکیل طبیعی مواد مختلف از هیدروﮋن لازم است، بتواند اتمهای مورد نباز خود را تولید کند، سیارات دیگری را در نهایت در اختیار بگیرد و بعید نیست که نواده های دوردست ما بتوانند در نیمه های راه ابدیت در اکثر نقاط جهان هستی و کهکشانها سکنی گزینند.
به احتمال زیاد قبل از پایان هزاره سوم انسانها در بدن خود انواع لوازم مصنوعی و دیجیتالی راخواهند داشت ... از بیماری، پیری، درد ستون فقرات، کم حافظه ای و ... رنج نخواهند برد. قابلیت فهم و تحلیل اطلاعات در مغز آنها در مقایسه با امروز بی نهایت خواهد شد. در هزاره های آینده انسانهای طبیعی مانند امروز احتمالا برای مطالعات پژوهشی نگهداری شده و به نمونه های آزمایشگاهی و بطور حتم قابل احترام تبدیل خواهند شد و مردمان آینده از این همه درد و ناراحتی که اجداد آنها در هزاره های قبل کشیده اند، متعجب و متاثر خواهند بود.
اکنون جا دارد همگام با تحولات جدید در مهندسی و علوم، دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی بطور جدی به پژوهشهای تکنولوﮋی مادون ریز مشغول شوند تا حداقل ما هم بتوانیم مرزهای دانش روز را به نسلهای آینده تحویل دهیم و در تشکلهای جدید هستی سهمی داشته باشیم. باشد هرچه زودتر به خود آییم و عمق شکوهمند و معجزه آسای اندیشه بشررا دریابیم و از کوتاه بینی و افکار فرسوده موروثی فاصله بگیریم.
 

» منبع: Physicsir.com

گاز طبیعی سوخت برتر قرن 21 (گفتگو با رئیس موسسه بین المللی انرژی اتمی)

امروزه در مناسبات بين المللي، اقتصاد نقشي برجسته تر از هر زمان ديگر يافته و انرژي به عنوان يكي از مهم ترين اركان اساسي چرخه ي اقتصادي، از جايگاهي ويژه برخوردار است. در اين ميان نفت و گاز از جمله مهم ترين كالاهاي راهبردي در قرن حاضر و يك منبع مطمئن انرژي نسبت به ساير انرژي هاست كه در تحول جامعه ي صنعتي، نقش اساسي داشته و همواره از نظر اقتصادي، تجاري و سياسي مورد توجه بوده و هست. بدون ترديد، اين حامل هاي انرژي، اهميت خود را طي دهه هاي آتي همچنان حفظ خواهند كرد. از اين رو مطالعه ي علمي و مستمر مسايل و موضوعات انرژي  به ويژه نفت و مشتقات آن - همچون افزايش نياز جهاني به انرژي، محدوديت منابع تجديدناپذير، مسايل محيط زيست و . . . از اهميت ويژه اي برخوردار است. اين مهم، در عصر حاضر تنها با ايجاد سازمان هاي ويژه ي مربوط به مطالعات انرژي امكان پذير است. تأسيس اين چنين سازمان هايي، بيش از هر چيز مي تواند گام مؤثري در زمينه ي صيانت از ذخاير انرژي و مصرف بهينه ي آن ها باشد. در اين راستا فعاليت يك مؤسسه ي مطالعاتي كه بتواند مسايل و پيچيدگي هاي انرژي را در ابعاد مختلف، به ويژه در زمينه ي توليد و كاربرد و تجارت نفت و گاز و پتروشيمي مورد تجزيه و تحليل قرار داده و پاسخگوي نيازهاي ملي و بين المللي انرژي باشد، از اهميت بسزايي برخوردار است. چنين مؤسسه اي با شناخت عوامل مؤثر در عرصه ي توليد، تجارت و اقتصاد انرژي و تجزيه و تحليل آن ها قادر خواهد بود در تعيين خط مشي ها و سياست گزاري هاي انرژي و مسايلي كه به نحوي با آن ارتباط دارد، اطلاعات مورد نياز را در اختيار مسئولان مربوطه و ساير علاقهمندان قرار دهد.همچنين با برگزاري همايشهاي داخلي و شركت در نشست هاي مختلف و همايشهاي بينالمللي، محققان اين مؤسسه خواهند توانست نتايج پژوهش ها و تحقيقات انجام شده را در معرض قضاوت و نقد ديگر صاحبنظران قرار دهند. از سوي ديگر با تأسيس چنين مؤسسه اي، جايگاه مناسبي براي ارايه ي نظرات كارشناسان و محققان در سطوح ملي و بين المللي فراهم خواهد شد تا آن ها در سايه ي مباحثات و تبادل نظرات خود مسايل مربوطه را با عمق و جامعيت بيشتري مورد ارزيابي و توجه قرار دهند. مؤسسه ي مطالعات بين المللي انرژي در ايران نيز به منظور تحقق بخشيدن به اهداف ياد شده تأسيس شد. درباره ي مؤسسه ي مطالعات بين المللي انرژي هدف مؤسسه ي مطالعات بين المللي انرژي ارايه ي سياست ها، راهبردها و راهكارهاي لازم به منظور بهينه سازي منافع ملي در  حوزه ي انرژي - در بخش هاي توليد، پخش و صادرات - و ارتقاء بخشيدن به سطح نظري و مهارتي و پاسخ گويي به نيازهاي ملي و تعيين خط مشي هاي بين المللي در زمينه ي انرژي است. با ملاحظات مذكور اهم برنامه هاي تحقيقاتي مؤسسه شامل موارد زير است: * بررسي امكانات بالقوه ي اقتصادي كشور در رابطه با بهره گيري از انواع انرژي * تهيه و تدوين برنامه هاي جامع انرژي در كشور به منظور ايجاد تغييرات آگاهانه در روند مصرف انرژي * پيگيري مداوم برنامه هاي بهينه سازي انرژي در واحدهاي بزرگ مصرف كننده ي انرژي * بررسي راه هاي ايجاد انگيزه در استفاده ي بهينه از انرژي و كاهش مصرف آن * تشكيل گروه هاي حسابرسي انرژي و اعزام اين گروهها به كارخانجات مختلف به منظور كنترل انرژي در آنها * بررسي امكان جايگزيني بين انرژي هاي مختلف * ايجاد استانداردهاي انرژي در مورد وسايل انرژي بر * اعزام كارشناسان و متخصصان به مراكزعمده ي مصرف كننده ي انرژي به منظور تشخيص مشكلات و نارساييهاي موجود در سيستم هاي مصرفكنندهي انرژي * آموزش روش هاي تنظيم گزارش هاي ادواري به كاربران انرژي جهت ارسال اين گزارش ها به مؤسسات و مراكز تحقيقاتي * تعيين خط مشي مشخصي براي استفاده از انرژي براي واحدهاي توليدي و مقيد كردن اين واحدها به پيروي از اين سياست ها و خط مشي ها * مديريت مصرف انرژي و تعيين حد نصاب مشخص براي واحدهايي كه ساختار اقتصادي مشابه دارند * انتشار نشريات آموزشي ، فني و تخصصي در مورد بهينه سازي مصرف انرژي * بررسي تقاضا و مصرف انرژي در سطح بينالمللي * بررسي اثرات متقابل انرژي و محيط زيست و توسعهي اقتصادي * انجام پروژه هاي تحقيقاتي مشترك و ايجاد روابط و تبادل نظر فيمابين همكاران مؤسسه با صاحبنظران ديگر سازمان ها و مؤسسات تحقيقاتي و دانشگاهي داخل و خارج از كشور و شركت هاي نفتي معتبر * تحليل مسايل و تحولات بلند مدت بازار بينالمللي انرژي؛ خصوصاً نفت و گاز * مطالعه ي تحولات و سياست هاي انرژي كشورهاي جهان * اتخاذ تدابير و انجام اقدامات لازم در جهت ارتقاء سطح دانش عمومي در زمينه ي انرژي در حد امكان براي بررسي نقش گاز در مناسبات سياسي و اقتصادي قرن حاضر با مهدي عسلي به گفت و گو نشستيم. مهدي عسلي در آستانه ي 50 سالگي، دانش آموختهي اقتصاد در دانشگاه تهران، برنامهريزي سيستمهاي اقتصادي در دانشگاه صنعتي اصفهان، اقتصاد مالي در دانشگاه گلاسكو و داراي مدرك PHD اقتصاد كلان از دانشگاه دورهام است. وي علاوه بر رياست مؤسسه ي مطالعات بين المللي انرژي در حال حاضر، عضويت در هيأت علمي مؤسسه ي عالي پژوهش در برنامه ريزي و توسعه و حضور در مسند مدير كلي اقتصاد كلان سازمان برنامه و بودجه را نيز در كارنامه ي خود دارد. آقاي دكتر، نقش انرژي و به ويژه گاز طبيعي را در مناسبات سياسي و اقتصادي قرن 21 چگونه ارزيابي مي كنيد؟ اين واقعيت پذيرفته شده ايست كه رشد تقاضاي انرژي در يك كشور به صورت مستقيم با رشد اقتصادي آن كشور در ارتباط مي باشد. درك اين مطلب آسان است زيرا معمولاً افزايش توليد، منجر به افزايش مصرف انرژي مي شود و مصرف انرژي با سطح درآمد مردم مرتبط است و اين نيز بيانگر ظرفيت اقتصاد براي مصرف مي باشد. انرژي در دنياي امروز به عنوان يكي از اركان اصلي اقتصاد و حتي فراتر از آن به عنوان عنصري در مباحث مربوط به سياست و امنيت ملي كشور ها مطرح است و همواره در همه ي اقتصادها به عنوان عامل توسعه ي پايدار اقتصادي تلقي گرديده و در ارتباط مستقيم با توليد ناخالص ملي قرار دارد. به عبارت ديگر، انرژي نيز همانند سرمايه و نيروي كار يكي از عوامل توليد به شمار مي رود و از عوامل بنيادين رشد اقتصادي محسوب مي شود.بنابر اين دسترسي به منابع قابل اطمينان و وجود امنيت عرضه، يكي از مهم ترين عوامل رشد و توسعهي اقتصاد در سرتاسر دنياست. با ايجاد نگراني هاي فزاينده و احساس خطر نسبت به محيط زيست جهان، گاز طبيعي به عنوان سوخت برتر قرن 21 مطرح است كه در صورت توسعه ي تكنولوژي و ايجاد زمينه ي استفاده ي گسترده تر از آن در واحدهاي توليد فراورده هاي با ارزش و با كيفيت نفتي(GTL) و نيز توسعه ي فناوري پيل هاي سوختي،اهميت اين سوخت پاك در قرن حاضر دو چندان خواهد شد.  با توجه به اين اهميت، در مورد اثرات سياسي و اقتصادي صادرات گاز به كشورهاي مختلف نيز توضيح دهيد. صادرات گاز به كشورها و مقاصد مختلف،ضمن ارزآوري، به مقاصد صادراتي  كشور تنوع مي بخشد. از منظر ديگر، همكاري دو يا چند كشور در كنار يكديگر و در چارچوب انتقال گاز طبيعي،باعث افزايش همبستگي و ايجاد همگرايي اين كشورها خواهد شد. اين مسئله بستر مناسبي براي همكاري كشورها در ديگر زمينه ها نيز ايجاد خواهد كرد. اين همكاري منطقه اي، همراه با كاهش مخاطرات سياسي، به دنبال پيوند منافع ملي كشورها به يكديگر،باعث ثبات سياسي و اقتصادي در منطقه خواهد شد. كاهش مخاطرات سياسي و اقتصادي، زمينه اي هم براي كاهش ريسك سرمايه گذاري در كشورهاي منطقه خواهد بود. طي اين دوره،رشد تقاضا در دو بازار عمده ي گاز طبيعي جهان يعني اروپا و آسيا - پاسفيك، به ترتيب 3/70 و 3/105 درصد خواهد بود. اين در حاليست كه طي اين دوره،توليد اروپا از 4/314 ميليارد متر مكعب در سال به 3/300 ميليارد متر مكعب كاهش خواهد يافت و در مقابل، اين منطقه در سال 2025 با 9/543 ميليارد متر مكعب تقاضاي گاز طبيعي مواجه خواهد بود. منطقه ي آسيا  پاسفيك نيز به دليل رشد اقتصادي فزاينده ي كشورهاي اين منطقه به خصوص هند و چين، با وجود 5/82 درصد افزايش توليد، به علت نرخ فزاينده ي تقاضا، با 130 ميليارد متر مكعب كمبود عرضه ي گاز طبيعي مواجه خواهند  شد كه بخش عمده ي اين كمبود را منطقه ي خليج فارس و به خصوص ايران بايستي تأمين نمايد.  در بازاري چنين گسترده و پر رقابت، نقش مطالعات و تحيقيقات را چگونه ارزيابي مي كنيد؟ با توجه به افزايش سهم گاز طبيعي در سبد انرژِي مصرفي جهان و نيز حركت بازارهاي عمده ي مصرف كننده به سمت آزاد سازي و مقررات زدايي و نيز برنامه هاي گسترده ي كشورهاي دارنده ي ذخاير گاز جهان براي توسعه ي ظرفيت هاي توليدي خود، پيش بيني مي شود بازار جهاني گاز در مسيري كاملاً رقابتي قرار گيرد. بنابراين بايستي با درك صحيح از بازار كنوني و آتي بازار گاز كه با انجام مطالعات عميق و علمي امكان پذير خواهد بود، زمينه ي ورود و حضور مقتدرانه در بازارهاي جهاني گاز فراهم شود.  آيا تحقيقات و مطالعات مؤسسه، تنها در حوزهي مسايل جهاني انرژي است يا در موارد داخلي نيز فعاليت دارد؟ مؤسسه ي مطالعات بين المللي انرژي با توجه به شرح وظايف خود و نيز انتظار مديران ارشد وزارت نفت و شركت ملي نفت ايران، علاوه بر فعاليت در زمينه ي بررسي و تحليل بازارهاي بين المللي و نيز پيگيري مسايل مهم جهاني انرژي،در زمينه ي بازار و مسايل مبتلابه داخلي هم فعاليت مي كند كه مي توان از انجام پروژه ي اصلاح ساختار شركت ملي نفت ايران نام برد.  به نظر شما، نشريات تخصصي حوزه ي انرژي چه وظيفه اي بر عهده دارند؟ نشريات تخصصي با توجه به امكان پاسخگويي به نيازهاي كارشناسان و نيز ايجاد زمينه ي تبادل نظر و تعامل كارشناسان و مديران آن حوزه ي تخصصي از اهميت ويژه اي برخوردار هستند. در اين راستا، مؤسسه ي مطالعات بين المللي انرژي فصل نامه ي تخصصي »مطالعات اقتصاد انرژي« را كه حاوي مطالبي در خصوص اقتصاد انرژي در سطح ملي و بين المللي است، منتشر مي كند. در مجموع هدف از انتشار اين فصل نامه، ارايه ي بررسي ها و تحليل هاي كارشناسي در زمينه هاي مختلف اقتصاد انرژي و همچنين بسط و توسعه ي آگاهي هاي مربوط به اقتصاد انرژي در جامعه و ارتقاء دانش مديران،سياست گذاران،صاحب نظران،پژوهشگران و علاقه مندان مباحث مختلف در اين زمينه از طريق درج مقالات علمي، نقد، تبادل نظرهاي علمي و ارايه ي نتايج مطالعات و تحقيقات پژوهشگران در فصل نامه است.

http://download.jamasp.com/

موتورهاي جستجو ( ادامه)    

موتورهاي جستجو از تظر توانايي در جمع آوري اطلاعات و مرتب سازي اتوماتيك آنها با فهرست ها تفاوت دارند. تتيجه جستجوي شما بر روي يك موضوع با استفاده از فهرستها در ارتباط با موضوع مورد نظر شماست ولي در موتورهاي جستجو جوابهاي بي ربط زيادي وجود دارد. با اين وجود نتيجه جستجو در فهرستها بسيار محدودتر از نتيجه جستجو در موتورهاي جستجو است.

در موتور جستجو شما يك كليد واژه را وارد كرده و برنامه جستجو در بانك اطلاعاتي خود به جستجو پرداخته و سايتهاي مرتبط با موضوع شما را نمايش خواهد داد.

البته امروزه بيشتر موتورهاي جستجو داراي اطلاعات طبقه بندي شده مانند دايركتوري ها مي باشند و همچنين اكثر دايركتوري ها قابليت جستجو مانند موتورهاي جستجو را دارند.

بر روي وب دايركتوري ها و موتورهاي جستجوي معروفي وجود دارند كه برخي از آنها در جدول زير ذكر شده اند. جدا از اينها ابر موتور جستجوهايي (Super Search Engine) وجود دارند كه براي جستجو در اينترنت از چندين موتور جستجو در اينترنت استفاده مي كنند مانند: Metacrawler و Dogpile و . . .

مطالبي كه توسط موتور جستجو در مورد موضوع مورد نظر شما نمايش داده مي شود از چهار حالت خارج نمي باشد :

1-مطالب يافت شده كاملا مرتبط با واژه مورد نظر شما بوده و هدف شما را برآورده مي كند.

2-فهرست مذكور فقط به معرفي پايگاههاي مرتبط به واژه مورد نظر شما پرداخته است.

3- مطالب يا پايگاههايي كه بطور خاص به واژه مورد نظر شما مربوط نيست اما شايد سودمند باشد.

4- مطالب مورد نظر ربطي به موضوع مورد نظر شما ندارد.

حالت چهارم به چند دليل ممكن است رخ دهد. يكي از اهداف ما در اين مقاله اين است كه اين نتايج بي ربط را به حداقل برسانيم. از اين رو من ابتدا ترجيح مي دهم چگونچي استفاده از يكي از چوي ترين و محبوبترين موتورهاي جستجو يعني google را توضيح دهم.

سايت محبوب گوگل

شايد همه شما تا به حال به سايت گوگل وصل شده باشيد. مقابل شما صفحه اي ظاهر مي شود كه به شكل زير است:

البته غالبا با توجه به مناسبت هاي مختلف شكل ظاهري سايت اندكي تغيير مي كند. در اين صفحه كادري را مشاهده مي كنيد كه بايستي كلمات كليدي مورد نظر خود را در آن وارد كنيد. انتخاب كلمات كليدي بسيار مهم است زيرا جستجو تنها بر مبناي اين كلمات صورت مي گيرد. انتخاب كلمات كليدي مناسب مستلزم آگاهي نسبي از موضوع مورد نظر و كلمات مرتبط با آن است از طرف ديگر بايد ياداوري كنم كه جستجو در اينترنت نيز يك امر تجربي است كه با تكرار و تمرين روز به روز بهتر مي شود و پس از مدتي تجربه اندوزي مي توانيد در انتخاب كلمات كليدي مناسب تبحر بيشتري پيدا كنيد. اگر كلمات كليدي مرتبط با موضوع مورد نظر خود را در اين قسمت تايپ كنيد (كلمات را با فاصله از هم تايپ كنيد). گوگل در شبكه اينترنت به دنبال صفحاتي مي گردد كه كليه كلمات مذكور در آن صفحات موجود باشد و معمولا ليست بسيار طويلي از صفحات را نمايش مي دهد. گوگل اين صفحات را اغلب به ترتيب اهميت و ارتباط با كلمات كليدي شما مرتب مي كند و چند نتيجه اول معمولا بهترين نتايج هستند و هرچه به سمت پايين مي رويم از اهميت آنها كاسته مي شود. توجه داشته باشيد كه گوگل از عملگر منطقي And بطور خودكار بين كلمات كليدي شما استفاده مي كند و شما تنها با گذاشتن فاصله بين كلمات آنها را از يكديگر جدا مي كنيد. اگر شما از كلماتي مثل What,where,is و كلمات مشابه آنها استفاده كنيد گوگل براي افزايش راندمان بطور خودكار آنها را حذف مي كند و در ميان ساير كلمات كليدي شما به جستجو مي پردازد. همچنين اگر از اعداد تك رقمي يا يك حرف تنها مثلا L به عنوان كلمه كليدي استفاده كنيد باز هم گوگل آنرا بطور خودكار حذف مي كند و در اين مورد در اولين خط از نتايج جستجو اين موضوع را به شما اطلاع مي دهد. حال اگر اين كلمات براي شما بسيار مهم باشد و شما مايل به حذف آنها نباشيد بايد قبل از آن كلمه از علامت + استفاده كنيد. توجه داشته باشيد كه قبل از علامت + بايستي حتما يك فاصله قرار دهيد و كلمه مورد نظر را حتما بدون فاصله پس از علامت + تايپ كنيد.

نكته ديگر اينكه اگر از چند كلمه كليدي استفاده مي كنيد ترتيب نوشتن اين كلمات در عمليات جستجو موثر است و نتايج جستجو را تحت تاثير قرار مي دهد. پس سعي كنيد اين كلمات را به ترتيب اهميت تايپ كنيد.

فرض كنيد مي خواهيد در مورد "مهندسي شيمي" مطالبي در اينترنت پيدا كنيد. اگر شما در مستطيل جستجو عبارت Chemical Engineering را تايپ كنيد گوگل همه صفحاتي را پيدا مي كند كه كلمه Chemical و كلمه Engineering در آن موجود باشد. اگر اين كار را انجام دهيد ممكن است با صفحاتي روبرو شويد كه هيچ اطلاعاتي در مورد مهندسي شيمي در آن وجود نداشته و تنها كلمات Chemical  و Engineering بطور جداگانه در آن آمده باشد در اين صورت بايد از علامت گيومه ("  ") استفاده كنيد به اين شكل كه عبارت “Chemical Engineering” را در مستطيل مربوطه تايپ كنيد كه در اينصورت نتايج تنها به صفحاتي محدود خواهد شد كه عبارت Chemical Engineering در آن آمده است.

نكته ديگر اينكه استفاده از حروف كوچك  يا بزرگ در نتايج جستجوي گوگل هيچ تاثيري ندارد البته برخي از موتورهاي جستجو به بزرگ يا كوچك بودن حروف حساسيت نشان مي دهند.

فرض كنيد مي خواهيد در مورد سپرهاي حرارتي Radiation Shield كه در درس انتقال حرارت بحث مي شوند مطالبي پيدا كنيد. اگر اين عبارت را در مستطيل جستجو تايپ كنيد اكثر نتايج گوگل به مباحث مخابرات و مايكروويو مربوط خواهد شد و تقريبا مطلب مفيدي پيدا نخواهيد كرد. براي خلاص شدن از اين دردسر بايستي از تكنيكي استفاده كنيد كه من به آن مي گويم " تكنيك كلمات راهنما " . در اين موارد بايستي از كلمات مرتبط با موضوع مورد نظر خود استفاده كنيد مثلا بهتر است در كنار عبارت Radiatin Shield از كلمه Heat يا Flux استفاده كنيد كه به مباحث انتقال حرارت ارتباط دارند. بدين ترتيب قطعا به نتايج بهتري دست پيدا خواهيد كرد. اگر باز هم با مشكل روبرو هستيد مي توانيد از گوكل بخواهيد صفحاتي را براي شما پيدا كند كه در آنها كلماتي مثل مايكروويو Microwave يا Electron و ساير كلمات مزاحم نباشد. راه حل اين كار بسيار ساده است بايستي پس از تايپ عبارت Radiation Shield از علامت منفي - به صورت –Microwave و -Electron  توجه داشته باشيد كه قبل از علامت منفي يك فاصله بگذاريد ولي بين كلمه مورد نظر و علامت منفي هيچ فاصله اي قرار ندهيد. به اين ترتيب نتايج بسيار بهتري بدست خواهيد آورد.

فرض كنيد مي خواهيم در مورد خشك كن هاي پاششي Spray Dryer مطالبي پيدا كنيم. در بسياري از صفحات اينترنت كلمه Spray Dryer آمده است هرچند كه ممكن است هيچ مطلبي در گورد اين وسايل در آن صفحه نيامده باشد. براي خلاص شدن از حجم بسيار بالا نتايج گوگل و براي محدود كردن نتايج چه بايد كرد؟ بهترين راه اينست كه ما صفحاتي را بيابيم كه عنوان اين صفحات Spray Dryer است. به اين منظور بايد از دستور Allintitle: استفاده كرد و عبارت زير را در مستطيل مربوطه تايپ كنيد:

    Allintitle:SprayDryer

توجه داشته باشيد كه بين دستور Allintitle: و كلمه Spray  هيچ فاصله اي وجود نداشته باشد. البته بجاي نوشتن اين دستور مي توان به بخش Advanced Search گوگل رفت و با تغيير پيش فرضها اين كار را انجام داد.

    باز هم گوگل و باز هم خدمات و اثری جدید. این موتور جستجو گر محبوب طی روزهای گذشته برنامه ای جالب و قوی را معرفی کرده است به نام Google Desktop Search. این برنامه با نصب بر روی کامپیوتر جستجوگر گوگل را بر روی کامپیوتر به ارمغان می آورد. Google Desktop Search با ایندکس کردن اطلاعات روی هارد، در زمانی که سیستم در حالت بیکار قراردارد، جستجوگری قوی و جالبی را فراهم می آورد تا در کمترین زمان ممکن به اطلاعات خود دسترسی پیدا کنیم.

       Google Desktop Search این قابلیت را داراست که جستجو را در بین نامه های اوت لوک، فایل های ورد، اکسل، پاورپوینت، تکست و همچنین بر روی هیستوری اینترنت اکسپلورر انجام دهد. خروجی و نتایج جستجو نیز در قالب محیط جستجوگر گوگل میباشد.

     خروجی نتایج علاوه بر خروجی کلی، در دسته های Emails, Files, Chats, Web History نیز دسته بندی میشود.

     در قسمت Preferences بعضی تنظیمات قابل دسترس هستند. برای اینکه ایندکس کردن و جستجو در بعضی صفحات خاص و مسیر های خاص (بر روی هارد) انجام نگیرند، امکانی در قسمت Preferences افزوده شده تا آنها را جزو لیست قرار دهیم. مثلا:

C:\Documents and Settings\username\Private

http://www.domain.com/

باعث میشود در مسیر های فوق جستجو انجام نشود.

     این برنامه در نسخه بتا بسر میبرد و باید منتظر بمانیم تا نسخه های جدید تر از این برنامه ارایه بشود. نسخه بتا این برنامه را میتوانید از اینجا دریافت کنید.

گوگل محبوب ترین موتور جستجو امکانات زیادی را در اختیار ما قرار میدهد تا هنگام جستجو، زودتر به نتایج مورد نظر برسیم.امروز میخوام نکته هایی رو درباره جستجو توسط گوگل براتون بگم.

     با استفاده از بعضی دستورات (commands)  میتوان نتایج جستجو رو به هدف خودمون نزدیک تر و محدود تر بکنیم.بعضی از این دستورات به این شرح هستند:

cache: cache:www.mysite.com

  با استفاده از این دستور، سایت مورد نظر ما اگر توسط گوگل ذخیره شده باشه، آخرین ورژن ذخیره شده در سرورهای گوگل رو برای ما نشون میده.البته معمولا ورژن ذخیره شده مربوط به روزهای گذشته میباشد.با این روش میتوانید ببینید سایت مورد نظر آخرین بار چه زمانی توسط گوگل ذخیره شده.(برای رد کردن فیلتر هم بدک نیست!)

link: link:www.mysite.com

  با این دستور گوگل کلیه سایت هایی که به سایت مورد نظر ما (در اینجا mysite.com) لینک داده اند را لیست میکند.

related: related:www.mysite.com

  اگر میخواهید سایت های هم خانواده و شبیه به سایت مورد نظر خود را پیدا کنید از این دستور استفاده کنید.تا اونجایی که من دیدم این دستور بیشتر برای سایت های معروف جواب میده.

info: info:www.mysite.com

  اطلاعاتی در مورد سایت مورد نظر، که گوگل میتواند ارایه کند.

site: site:www.mysite.com myword

  با استفاده از این روش کلمه مورد نظر خودمون رو میتونیم در یک سایت جستجو کنیم. به جای myword کلمه یا کلمات مورد نظر و به جای mysite سایتی که میخواهیم در آن جستجو کنیم قرار میدهیم.

allintitle: allintitle:word1 word2 word3

  ;در این روش نتایج جستجو محدود میشود به کلماتی که در عنوان (title) سایت ها بکار رفته.در این مثال کلیه سایت هایی که کلمات word1 word2 word3 در قسمت عنوان آنها بکار رفته لیست میشوند.

intitle: intitle:word1 word2 word3

جستجوی word1 در قسمت عنوان و word2 و word3 در عنوان و متن سایت ها.

allinurl: allinurl:word1 word2 word3

گوگل در این روش کلیه سایت هایی که در آدرس آنها (URL) کلمات مورد نظر ما به کار رفته را لیست میکند.

inurl: inurl:word1 word2 word3

جستجوی word1 در آدرس سایت ها و بقیه کلمات در قسمت آدرس و متن سایت ها.

filetype: filetype:myfiletype

اگر به دنبال فایل هستید با این روش میتونید فایل هایی که پسوند خاصی دارند را جستجو کنید.مثلا  filetype:doc  به دنبال فایل های doc میگردد

intext: intext:word1 word2

با این روش گوگل تنها در متن سایت ها به دنبال کلمات میگردد و از سرچ در عنوان و آدرس سایت ها صرف نظر میکند

  چند وقت پيش با برنامه اي بسيار زيبا و يا به تعبيري شگفت آور روبرو شدم و الان ميخوام براتون معرفيش بكنم.

 با دانلود برنامه  Keyhole به طرز بسيار زيبا در نقشه جهان گردش كنيد و به هر جا كه دوست داريد سرك بكشيد!. اين برنامه شما را قادر ميكنه تا در نقشه شهر ها و كشور هاي معروف جهان گردش كنيد و نهايتا در شهر مورد نظر خودتون زوم كرده و به ديدن جزييات اون شهر بپردازيد.

      هنگام استفاده از Keyhole  بايد به اينترنت وصل بشيد تا برنامه تصاوير مربوط به  منطقه مورد نظر شما رو كه از ماهواره دريافت ميشه، نمايش بدهد. اين برنامه جالب قطعا شما رو چند ساعتي پشت كامپيوتر سرگرم خواهد كرد.

      مقدار بزرگ نمايي از شهر ها در حدي هست كه ميتوان به راحتي خانه ها را ديد و حتي سايه خانه هاي بزرگ كه بر روي خانه هاي ديگر افتاده است را مشاهده كرد.

     البته متذكر بشم كه شهرهاي ايران رو با جزييات نشون نميده ولي شهرهاي معروف رو ميتونيد با برنامه ببينيد.

   ضمنا اين شركت به تازگي توسط گوگل خريداري شده.

 تعدادي عكس گرفته شده توسط برنامه:

 ايالات متحده

 لس آنجلس از بالا

 لس آنجلس زوم شده

 يك عكس از سايت برنامه

 شهر توكيو از بالا

توكيو زوم شده

نقشه ايران

نقشه ايتاليا

ميداني در مركز شهر رم

براي اجراي برنامه به سيستم نسبتا قوي نياز داريد.

سيستم پيشنهادي:

  Recommended Configuration:

Windows XP

CPU Speed: Intel® Pentium® P4 2.4GHz+ or AMD 2400xp+

System Memory (RAM): 512MB

2GB hard-disk space

3D Graphics Card: 3D-capable video card with 32MB VRAM or greater.

1280x1024, 32-bit True Color Screen

Network Speed: 128 kbps

     نسخه حرفه اي اين برنامه به قيمت $599 عرضه ميشود و از نسخه لايت برنامه به مدت فقط يك هفته به رايگان مي تونيد استفاده كنيد.

براي دريافت برنامه به اين صفحه بريد و آخرين نسخه از برنامه رو دريافت كنيد. پس از نصب برنامه، نياز به ثبت نام داريد و پس از ثبت نام يك كد براي شما فرستاده ميشه كه با كد دريافتي به مدت يك هفته مي تونيد از برنامه استفاده كنيد.